Poradnik
Gatunek strefowy w budce: co wtedy wolno
Jeśli w budce zalęgnie się gatunek objęty ochroną strefową, wokół drzewa powstaje obszar z zakazem prac. Dla sóweczki i włochatki to 50 m przez cały rok, dla kraski 10 m. Strefę ustanawia regionalny dyrektor ochrony środowiska.
Budki wiesza się dla sikor i szpaków, ale zajmuje je to, co akurat szuka dziupli. Trzy gatunki z listy strefowej korzystają ze skrzynek na tyle często, żeby warto było wiedzieć, co robić: sóweczka, włochatka i — rzadko — kraska.
Ochrona strefowa nie działa sama z siebie. Strefę ustanawia regionalny dyrektor ochrony środowiska na podstawie art. 60 ustawy o ochronie przyrody, po zgłoszeniu stanowiska. Do tego czasu obowiązują zasady ogólne ochrony gatunkowej, a nie zakazy strefowe.
Co zrobić po stwierdzeniu lęgu
-
Przerwij kontrole tej budki
Włochatka reaguje na lekkie drapanie w pień: samica staje w oknie dziupli i zasłania ciałem cały otwór, po chwili wracając do środka. To wystarczy, żeby stwierdzić zajęcie, i nie ma powodu zaglądać dalej.
-
Zgłoś stanowisko do RDOŚ
Regionalny dyrektor ochrony środowiska jest organem właściwym do ustanowienia strefy i prowadzi ich rejestr. Zgłoszenie jest warunkiem, bez którego zakazy strefowe nie obowiązują.
-
Policz, o jakim obszarze mowa
Sóweczka i włochatka: strefa całoroczna o promieniu 50 m od drzewa lęgowego. Kraska: 10 m przez cały rok, co w praktyce ogranicza się do samego drzewa. Okrąg o promieniu 50 m to około 0,8 ha, 100 m — 3,15 ha, 200 m — 12,5 ha, 500 m — 78 ha.
-
Wyznacz granicę po liniach widocznych w terenie
Dawniej strefy rysowano jako koła. Dziś obrys jedynie opiera się na kole, a granice prowadzi się po liniach oddziałowych, ciekach, drogach i strefach ekotonalnych — po czymś, co da się znaleźć w lesie, a nie tylko na mapie.
-
Przy sóweczce patrz, gdzie jest wlot
Strefa powinna objąć drzewo z dziuplą, złomy i suche drzewa stojące. W sytuacjach trudnych do ustalenia większa część strefy ma przypadać na obszar położony przed światłem dziupli. Droga na granicy strefy nie wymaga zamknięcia, ale ruch warto ograniczyć.
Częste pytania
Czy budkę ze strefowym lokatorem można zdjąć po sezonie?
Nie w trakcie obowiązywania strefy całorocznej. Sóweczka i włochatka mają strefy całoroczne, więc drzewo lęgowe jest chronione także zimą.
Czy kraska naprawdę zajmuje budki?
Rzadko. Gniazduje głównie w dziuplach po dzięciole czarnym i zielonym, sporadycznie w budkach lęgowych albo w norach wykopanych w skarpach piaskowcowych.
Co ze strefami okresowymi?
Przy tych trzech gatunkach nie występują — strefy są całoroczne. Strefy okresowe, z terminem obowiązywania, dotyczą gatunków gniazdujących otwarcie, takich jak bielik czy bocian czarny.
Skąd to wiemy
- Mikusek R. 2012, „Ochrona strefowa ptaków”, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych, Kraków.
- Mikusek R. (red.) 2012, „Budki dla ptaków”, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych.
Ptasie Domki
Prowadzisz ewidencję budek?
W Ptasich Domkach zapiszesz kontrolę pod drzewem, także bez zasięgu, a program złoży z niej zestawienie za sezon i przypomni, które budki jeszcze czekają.