Poradnik
Monitoring budek: co zapisać przy kontroli
Liczy się każdy ślad, nie tylko gniazdo: zajęcie przez owady, ssaka albo ptaka nocującego też jest zajęciem. Gniazdo usuwa się nie wcześniej niż 2–3 tygodnie po wylocie młodych, żeby nie przerwać kolejnego lęgu.
Kontrola i czyszczenie to jedno wyjście w teren, nie dwa. Przy okazji zdejmowania starego gniazda sprawdza się, czy budka w ogóle nadaje się do dalszej służby — a jeśli nie, naprawia się ją na miejscu albo zdejmuje.
Mikusek zaleca czyszczenie co najmniej raz w roku, najlepiej dwa razy, i powodem są pasożyty zasiedlające gniazda. Pierwszy termin to usunięcie gniazd po lęgach, drugi — koniec zimy, żeby zabrać to, co zostawiły ptaki nocujące.
Kontrola krok po kroku
-
Odczekaj 2–3 tygodnie po wylocie
Gniazdo usuwa się nie wcześniej niż dwa–trzy tygodnie po opuszczeniu budki przez młode. Wcześniejsze wejście może przerwać próbę kolejnego lęgu — a większość gatunków w dobrym sezonie przystępuje do drugiego.
-
Zapisz zajęcie, nawet bez gniazda
Liczą się wszelkie ślady. Zajęciem jest samo gniazdo, ale też obecność owadów, ssaka albo ptaka korzystającego z budki jako noclegowni — poznasz to po wydeptanym gnieździe i po kale. Budka „pusta" i budka „bez śladów" to dwa różne zapisy.
-
Sprawdź, czy budka nadaje się dalej
Uszkodzenia bywają różne: złe zamocowanie, wandalizm, rozkuty przez dzięcioła otwór. Dzięcioł potrafi silnymi uderzeniami dzioba poszerzyć zbyt mały dla siebie wlot — czasem po to, żeby dostać się do lęgu, czasem żeby urządzić sobie noclegownię.
-
Zabierz narzędzia od razu
Mikusek wymienia: młotek, gwoździe, wiertarkę, szczypce, obcęgi, sznurek i blaszkę. Blaszka jest tu najważniejsza — to nią zabezpiecza się rozkuty otwór, a druga wyprawa po nią kosztuje tyle samo co pierwsza.
-
Przy silnym zapasożyceniu użyj pudru
W budkach mocno zapasożyconych stosuje się środki chemiczne, na przykład puder pyrethrum do odwszawiania. Poza tym przypadkiem chemii do budki nie wnosimy.
-
Wyczyść drugi raz pod koniec zimy
Ptaki nocują w budkach przez całą zimę i zostawiają po sobie ślady. Czyszczenie po zimie zastaje budkę pustą i gotową na sezon, zamiast oddawać nowemu lokatorowi cudzą pościel.
Częste pytania
Czy zaglądanie do budki płoszy ptaki?
Kontrolę prowadzi się poza lęgiem — po wylocie młodych i pod koniec zimy. W trakcie lęgu wystarczy obserwacja z ziemi; u włochatki lekkie drapanie w pień sprawia, że samica staje w oknie dziupli i zasłania otwór, po czym wraca do środka.
Co zrobić z budką rozkutą przez dzięcioła?
Zabezpieczyć otwór metalową płytką albo dołożyć listwę przednią, tak żeby całość miała co najmniej 4 cm grubości. Poszerzony otwór wpuszcza do środka gatunek, przed którym budka miała chronić.
Ile razy w roku czyścić?
Co najmniej raz, najlepiej dwa: po lęgach i pod koniec zimy. Powodem są pasożyty, które zostają w starym materiale gniazdowym.
Skąd to wiemy
- Mikusek R. (red.) 2012, „Budki dla ptaków”, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych.
Ptasie Domki
Prowadzisz ewidencję budek?
W Ptasich Domkach zapiszesz kontrolę pod drzewem, także bez zasięgu, a program złoży z niej zestawienie za sezon i przypomni, które budki jeszcze czekają.