Poradnik
Odstępy między budkami zależą od gatunku
Budki typu A i A1 wiesza się co 20–30 m, półotwarte co 15–30 m, dla pustułki co 100–300 m, a typu E — jedna na 100 ha. Ale jerzykowi i szpakowi stawia się skrzynki jedna przy drugiej i to nie jest błąd.
Odstęp nie jest kwestią miejsca na drzewie, tylko tego, czy gatunek znosi sąsiada. Sikora broni rewiru i druga budka piętnaście metrów dalej zostanie pusta albo doprowadzi do bójek. Jerzyk przeciwnie — jest kolonijny i pojedyncza skrzynka pod okapem ma mniejszą szansę na lokatora niż pięć obok siebie.
Druga rzecz, którą odstęp załatwia, to drapieżnik. Gęsto powieszone budki są dla kuny trasą, a nie zbiegiem okoliczności: raz znalazłszy pierwszą, sprawdza kolejne wzdłuż tej samej linii.
Odstępy według typu
-
A i A1 — co 20–30 metrów, naprzemiennie
Minimalny odstęp między budkami typu A i A1 to 20–30 m (Gromadzki i Cofta 2004). Wiesza się je na przemian: A1 z otworem 28 mm dla mniejszych sikor, A z otworem 33 mm dla bogatki. Wynika to z terytorialności tych gatunków i zapobiega zwiększonej presji drapieżniczej.
-
Półotwarte — co 15–30 metrów
Dla kopciuszka, pliszki, pleszki i muchołówki szarej. Kopciuszkowi budkę wiesza się na 3–4 m w miejscu z otwartym dolotem; strzyżykowi i rudzikowi do 1 m, w miejscu dobrze osłoniętym.
-
B — nawet kilka na jednym drzewie
Szpak sąsiada toleruje. Tam, gdzie mają zasiedlić budki szpaki, można powiesić kilka w jednym miejscu albo na jednym drzewie. Wysokość 3–5 m.
-
D — w mieście w skupiskach, w lesie co 500 metrów
Kawka gniazduje kolonijnie, więc w miastach i parkach budki typu D wiesza się w skupiskach. W lesie ta sama budka idzie co najmniej 500 m od następnej, bo zajmują ją wtedy gatunki terytorialne. Wysokość 7–10 m.
-
Pustułka — co 100–300 metrów, na 5–6 m
Budkę półotwartą dla pustułki wiesza się na ścianach budynków i murów o gładkiej powierzchni, która uniemożliwia wspinanie się drapieżnikom. Wieszania na drzewach się odradza.
-
Jerzyk — skrzynka przy skrzynce
Gatunek towarzyski, tworzy małe kolonie. Budki montuje się w skupiskach, na przykład po 5 sztuk w jednej linii, na ścianach bloków i wysokich kamienic, zaraz pod okapami. Minimum 5 m nad ziemią, czyli powyżej drugiego piętra, ze swobodnym dolotem i bez ekspozycji południowej.
-
E — jedna na 100 hektarów
Puszczyk zajmuje rewir i drugiej pary obok nie wpuści. Zagęszczenie skrzynek nie zwiększy liczby lęgów, a zwiększy liczbę pustych budek do sprawdzania. Wysokość około 6 m.
Częste pytania
Co się stanie, jeśli powieszę budki gęściej?
Część zostanie pusta, bo gatunek terytorialny nie wpuści sąsiada. Rośnie za to presja drapieżnicza: kuna, która znajdzie jedną budkę, sprawdza kolejne wzdłuż tej samej linii.
Czy budkę dla pustułki można powiesić na drzewie?
Odradza się. Model przeznaczony jest na ściany budynków i murów, których gładka powierzchnia uniemożliwia wspinanie się drapieżnikom.
Dlaczego A i A1 wiesza się na przemian?
Różnią się wyłącznie średnicą otworu: 28 mm i 33 mm. Naprzemienne rozwieszenie daje na tym samym terenie miejsce i dla mniejszych sikor, i dla bogatki, zamiast oddawać wszystko jednemu gatunkowi.
Skąd to wiemy
- Wójcik M.K. 2014, „Skrzynki lęgowe dla ptaków”, Samorządowy Poradnik Przyrodniczy nr 1, s. 14–15.
- Gromadzki M., Cofta T. 2004, „Czy budki lęgowe rozwiążą problem ochrony dziuplaków?”, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Gdańsk.
- Mikusek R. (red.) 2012, „Budki dla ptaków”, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych.
- Wytyczne do konstruowania budek lęgowych, konkurs „Ptasi Dom” — 3 SWDH „Kompania”, Gmina Sośno, Nadleśnictwo Runowo.
Ptasie Domki
Prowadzisz ewidencję budek?
W Ptasich Domkach zapiszesz kontrolę pod drzewem, także bez zasięgu, a program złoży z niej zestawienie za sezon i przypomni, które budki jeszcze czekają.