Poradnik

Budki nad wodą: pluszcz i zimorodek

Budka dla pluszcza ma wisieć bezpośrednio nad lustrem wody — najczęściej pod mostem. Budkę dla zimorodka wkopuje się w skarpę brzegową, z rurą imitującą norkę i klapą kontrolną od góry.

Te dwa gatunki nie wejdą do żadnej z sześciu standardowych budek i nie chodzi o średnicę otworu. Pluszcz gniazduje nad bystrym nurtem, zimorodek w norze wykopanej w pionowej skarpie — pomoc dla nich zaczyna się od miejsca, nie od skrzynki.

Obie konstrukcje są rzadkie i obie mają sens tylko tam, gdzie brakuje miejsc naturalnych: pod mostem zamiast wykrotu nad wodą, w umocnionej skarpie zamiast urwiska.

Dwie konstrukcje, dwa środowiska

  1. Pluszcz — bezpośrednio nad lustrem wody

    Najczęściej montuje się ją pod mostami i na murkach podporowych. Chętnie zajmowane są też budki tego typu powieszone wśród drzew i gałęzi zwisających nad wodą. Wymiary: 10, 20 i 30 cm.

  2. Pluszcz — albo sama podpora

    Zamiast całej budki można zamontować szeroką podporę pod kuliste gniazdo, które pluszcz zbuduje sam. Mniej roboty i mniej ingerencji.

  3. Zimorodek — w skarpie brzegowej

    Konstrukcję montuje się w skarpach brzegowych, które można też samemu odsłonić i przygotować. Budkę umieszcza się w ziemi, zostawiając od góry otwór kontrolny prowadzący do komory lęgowej przez zamontowaną klapę.

  4. Zimorodek — rura pod lekkim kątem

    Istotny szczegół: rura imitująca naturalną norkę powinna od otworu wlotowego piąć się pod lekkim kątem w górę. Nora prowadzona poziomo albo w dół zbiera wodę.

Częste pytania

Czy budka dla pluszcza może wisieć nad stawem?

Pluszcz jest ptakiem bystrych, natlenionych potoków, nie wód stojących. Sama budka nad wodą nie wystarczy, jeśli w tej wodzie nie ma tego, czym pluszcz się żywi.

Po co budce dla zimorodka klapa od góry?

Żeby dało się skontrolować komorę lęgową bez rozkopywania skarpy. Konstrukcja wkopana w ziemię inaczej byłaby jednorazowa.

Czy wolno samemu odsłonić skarpę nad rzeką?

Ingerencja w brzeg cieku wymaga uzgodnienia z zarządcą wód. To jest pierwsza rozmowa, nie ostatnia — przed łopatą, nie po.

Skąd to wiemy

  • Mikusek R. (red.) 2012, „Budki dla ptaków”, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych.

Ptasie Domki

Prowadzisz ewidencję budek?

W Ptasich Domkach zapiszesz kontrolę pod drzewem, także bez zasięgu, a program złoży z niej zestawienie za sezon i przypomni, które budki jeszcze czekają.

Umów rozmowę Zobacz, czym to jest