Poradnik
Gąsiorek czy srokosz
Dwie krajowe dzierzby, obie polujące z zasiadki. Srokosz jest duży, jasnoszaro-biały i zostaje na zimę; gąsiorek mniejszy, rudogrzbiety i odlatuje. Gąsiorka jest przy tym czternaście razy więcej — 640 tysięcy par wobec 46 tysięcy.
Dzierzby rozpoznaje się po jednej rzeczy: siedzą nieruchomo na czubku krzewu, słupku albo drucie i patrzą w dół. To sposób polowania, nie ozdoba — obie potrzebują czatowni, z której wypatrują zdobyczy.
Rozdziela je wielkość, pora roku i to, jak bardzo znoszą otwartą przestrzeń.
Co je różni
-
Pora roku
Dzierzba na czubku krzewu w styczniu to srokosz — w Polsce jest osiadły. Gąsiorek jest wędrowny i zimuje w Afryce.
-
Wielkość i barwa
Srokosz jest duży, jasnoszaro-biały, z czarną maską i długim ogonem, którym kręci na boki. Gąsiorek jest wyraźnie mniejszy, samiec ma rudy grzbiet i szarą głowę.
-
Krajobraz
Gąsiorek osiąga najwyższe zagęszczenia tam, gdzie jest dużo pastwisk, łąk i miejsc o bujnej wegetacji — w otwartych, często wilgotnych zbiorowiskach trawiastych i krzewiastych. Srokosz wybiera urozmaicony krajobraz rolniczy, ale jest rozmieszczony bardzo nierównomiernie.
-
Czatownia i krzew
To wymaganie wspólne i decydujące: obie potrzebują naraz czatowni, czyli drutu albo pojedynczego drzewa, oraz gęstego krzewu na gniazdo. Krajobraz, który ma jedno bez drugiego, jest dla dzierzb pusty.
-
Gdzie ich szukać
Gąsiorek: dość równomiernie, najliczniej w pasie pogórzy i we wschodniej części kraju, wyraźnie rzadziej w nizinnej Wielkopolsce, na Kujawach i ziemi lubuskiej. Srokosz: Podlasie, Mazowsze, Małopolska, Górny Śląsk i Podkarpacie — na wschodzie kraju jego zagęszczenie jest około pięciokrotnie wyższe niż na zachodzie.
Częste pytania
Czy któraś zajmie budkę?
Nie. Obie wiją otwarte gniazdo w gęstym, najlepiej kolczastym krzewie. Dla dzierzb najlepszą pomocą jest zostawione zakrzewienie tarniny albo głogu i słupek, z którego da się patrzeć.
Którą trudniej spotkać?
Srokosza: 0,15 pary na kilometr kwadratowy wobec 2,06 u gąsiorka. To około czternastokrotna różnica w zagęszczeniu i podobna w liczebności krajowej.
Czy któraś ubywa?
Przy obu atlas jest ostrożny. Srokosz wykazuje bardzo silne wahania liczebności — na tyle silne, że mimo czterdziestoprocentowego wzrostu trend nie jest istotny statystycznie, a rosnące rozpowszechnienie sugeruje, że gatunek jest w fazie ekspansji. Przy gąsiorku wzrost też uznano raczej za tymczasowe oscylacje niż za trend.
Skąd to wiemy
- Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i kategoria SPEC.
Ptasie Domki
Sprawdź, co gniazduje u ciebie
Opisaliśmy dziewięćdziesiąt kilka gatunków: gdzie żyją, czego potrzebują i czy budka lęgowa którymkolwiek z nich pomaga. Każdy z podanym źródłem.