Srokosz

Gdzie żyje i jak żyje

Srokosz jest dużą, jasnoszaro-białą dzierzbą o czarnej masce i długim ogonie — ptakiem, który poluje z zasiadki. Czatuje na eksponowanym stanowisku, kręcąc ogonem na boki, a na większe odległości leci głęboko falistym lotem. To zachowanie jest dla niego bardziej charakterystyczne niż jakikolwiek typ siedliska: liczy się nie to, co rośnie, lecz to, czy jest z czego patrzeć.

W Polsce gniazduje podgatunek północny, ale zachowuje się inaczej niż jego skandynawscy pobratymcy: jest osiadły i wybiera biotopy otwarte. Do polowania potrzebuje dwóch rzeczy naraz — czatowni, z której wypatruje zdobyczy, czyli drutu albo pojedynczego drzewa, oraz gęstego krzewu na gniazdo. Krajobraz, który ma jedno bez drugiego, jest dla tego gatunku pusty.

Gdzie w Polsce

Średnio liczny, w zachodniej Polsce nieliczny gatunek urozmaiconego krajobrazu rolniczego. Rozmieszczony bardzo nierównomiernie, z wyraźnym gradientem zagęszczeń z północnego zachodu na południowy wschód. Najwyższe zagęszczenia w niektórych częściach Podlasia, Mazowsza, Małopolski, Górnego Śląska i Podkarpacia; zdecydowanie mniej par w zachodniej części kraju.

Ile ich jest i czy ubywa

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację tego gatunku na ok. 46 tysięcy par lęgowych. Przeciętne zagęszczenie krajobrazowe wynosi 0,15 pary na kilometr kwadratowy (przedział 0,12–0,18) — to średnia dla całej powierzchni kraju, a nie dla samego siedliska gatunku.

Na wschodzie kraju zagęszczenie jest około pięciokrotnie wyższe niż na zachodzie. Gatunek wykazuje bardzo silne wahania liczebności — na tyle silne, że mimo czterdziestoprocentowego wzrostu trend nie jest statystycznie istotny. To dobry przykład na to, że sam kierunek zmiany bez miary jej pewności niewiele znaczy.

Czy budka pomaga temu gatunkowi

Gniazdo otwarte, w koronie drzewa albo w gęstym krzewie. Atlas stwierdza wprost, że srokosz nie wymaga dziś zabiegów ochronnych mających zachować albo odbudować jego siedliska.