Szczygieł

Gdzie żyje i jak żyje

Szczygieł unika wszelkiego typu lasów, a szczególnie dużych i zwartych kompleksów mieszanych i iglastych. Preferuje bardzo urozmaicony krajobraz rolniczy — optymalny udział pól to od dwóch piątych do czterech piątych — drobne systemy upraw i działek oraz mozaikę pól, pastwisk, ogrodów i luźnego osadnictwa. Koniecznym elementem są drobne zadrzewienia śródpolne.

Zamieszkuje nizinne lasy, aleje i sady, a chętnie żeruje na wysiewających się ostach i łopianach — stąd jego los zależy od tego, czy w okolicy zostawia się miejsce chwastom. Jest częściowo osiadły, większość ptaków zimuje w południowej i zachodniej Europie, a po okresie lęgowym często trzyma się w stadach. Atlas dodaje, że gatunek unika wszelkiego typu lasów zwartych i potrzebuje drobnych zadrzewień śródpolnych — optymalnie na 5–10 % powierzchni.

Gdzie w Polsce

Liczny, a lokalnie w regionach silnie zalesionych średnio liczny gatunek urozmaiconego krajobrazu rolniczego. Rozmieszczony wyspowo i nierównomiernie: najliczniej zasiedla bezleśne tereny Niecki Nidziańskiej, Wyżyny Sandomierskiej, Podgórza Rzeszowskiego, Niziny Śląskiej i Przedgórza Sudetów, a także Kujawy i Żuławy. Omija regiony silnie zalesione, takie jak ziemia lubuska czy Pomorze.

Ile ich jest i czy ubywa

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację tego gatunku na ok. 760 tysięcy par lęgowych. Przeciętne zagęszczenie krajobrazowe wynosi 2,45 pary na kilometr kwadratowy (przedział 2,23–2,69) — to średnia dla całej powierzchni kraju, a nie dla samego siedliska gatunku.

W odpowiednim krajobrazie lokalne zagęszczenia dochodzą do 10 par na kilometr kwadratowy, a we wnętrzu dużych kompleksów borów gatunku nie spotyka się w ogóle. W Europie, po spadkach z lat 80., populacja się odbudowała i trend jest stabilny, a w niektórych krajach — na przykład w Wielkiej Brytanii — silnie rosnący. W Polsce jest odwrotnie: to jeden z najszybciej ubywających gatunków.

Czy budka pomaga temu gatunkowi

Gniazdo otwarte, w koronie drzewa. Tu jest jednak informacja ważniejsza od budki: szczygieł to jeden z najszybciej zmniejszających liczebność ptaków w Polsce — około czterdziestu procent na dekadę — a przyczyny są nieznane i atlas wzywa do pilnych badań. W Wielkiej Brytanii podobny spadek z lat 1975–1985 populacja odrobiła, ale w czasie ponad dwukrotnie dłuższym.