Poradnik

Dokarmianie ptaków zimą: czym i jak

Karmnik ma sens od pierwszego śniegu i mrozu, a nie od października. Jak zaczniesz, uzupełniaj go codziennie do końca zimy. Pieczywa nie podawaj wcale — sól szkodzi tym bardziej, że zimą ptak ma utrudniony dostęp do wody pitnej.

Dokarmianie działa wtedy, gdy naturalny pokarm staje się nieosiągalny — czyli po opadach śniegu i przy mrozie. Lasy Państwowe dodają do tego zastrzeżenie, o którym łatwo zapomnieć: przy łagodnej zimie ptaki powinny radzić sobie same, a karmnik nie jest im wtedy do niczego potrzebny.

Druga zasada bywa pomijana, choć waży więcej niż wybór ziarna: dokarmianie ma być systematyczne. Ptaki szybko zapamiętują miejsce i zaczynają na nim polegać, więc karmnik uzupełniany raz na dwa tygodnie potrafi zaszkodzić bardziej, niż gdyby go nie było.

Jak dokarmiać sensownie

  1. Zacznij od pogody, nie od kalendarza

    Sygnałem jest śnieg zalegający na ziemi i utrzymujący się mróz. Do tego momentu karmnik może stać pusty.

  2. Podstawą niech będą nasiona oleiste

    Po słonecznik przylatują sikory, dzwońce, wróble, mazurki, kowaliki, czyże i grubodzioby. Proso zbierają wróble, mazurki, sierpówki i gołębie. Lasy Państwowe wymieniają w tym samym rzędzie kukurydzę, pszenicę i owies.

  3. Tłuszcz osobno

    Niesolona słonina jest pokarmem sikor, kowalików, dzięciołów i krukowatych. Sprawdzają się też gotowe mieszanki tłuszczu z nasionami. Wszystko, co solone, odpada w całości: solona słonina, solone orzeszki, solone pieczywo.

  4. Owoce dla kosów i kwiczołów

    Drozdy wolą jabłko albo gruszkę — przekrojoną lub nadzianą na patyk — i owoce krzewów: rokitnika, jarzębiny, berberysu, głogu, dzikiej róży. Zimą sprawdzają się mrożony czarny bez, aronia i porzeczka, a także rodzynki oraz suszone morele bez konserwantów.

  5. Ptakom wodnym nie dawaj pieczywa

    Łabędziom i kaczkom podaje się ugotowane warzywa pokrojone na drobno i bez soli, pszenicę, kukurydzę, płatki owsiane albo granulat przeznaczony dla tych gatunków.

  6. Dostaw poidło

    Zimą ptakom częściej brakuje wody niż pokarmu, bo wszystko wokół jest zamarznięte. Poidło przy karmniku rozwiązuje ten problem — pod warunkiem że woda jest wymieniana, a naczynie myte tak samo jak karmnik.

  7. Myj karmnik gorącą wodą, bez detergentów

    Usuwaj resztki pokarmu i odchody, spleśniałe ziarno wyrzucaj. Karmnik gromadzi ptaki w jednym punkcie, więc równie sprawnie gromadzi drobnoustroje; czystość jest tu ważniejsza niż skład mieszanki.

  8. Ustaw go poza zasięgiem kota i z dala od szyby

    Wysoka noga z osłoną, na przykład z blachy, utrudnia wejście kotu i kunie. Blisko powinny rosnąć wysokie krzewy, w których ptak zje w spokoju. Okno to osobna sprawa: karmnik pod szybą zwiększa liczbę śmiertelnych kolizji.

Częste pytania

Dlaczego akurat pieczywo jest zakazane?

Z trzech powodów naraz. Przewód pokarmowy ptaków nie jest przystosowany do wyrobów piekarskich. Zawarta w nich sól obciąża nerki, a zimą ptak z trudem dociera do wody, którą mógłby ją rozcieńczyć. Do tego pieczywo pęcznieje i zapełnia żołądek bez wartości odżywczej, więc najedzony ptak może osłabnąć z niedożywienia; bywa też przyczyną kwasicy i wzdęć.

Czy karmnik uzależnia ptaki?

Przywiązuje je do miejsca — i dlatego reguła brzmi „codziennie do końca zimy”, a nie „nigdy nie zaczynaj”. Konsekwencja jest tu istotniejsza niż sama decyzja o dokarmianiu.

Czym myć karmnik?

Samą gorącą wodą. Detergent zostawia resztki, które ptaki zjedzą razem z ziarnem, a chodzi wyłącznie o usunięcie brudu i drobnoustrojów.

Kiedy przestać?

Gdy wróci ciepło i naturalny pokarm znów będzie dostępny. Do tej pory karmnik ma być pełny każdego dnia, także wtedy, gdy akurat nie chce ci się wychodzić.

Skąd to wiemy

  • Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, „Czym i jak dokarmiać” (Ptasie porady) — pokarm dla poszczególnych grup gatunków, zakaz chleba, higiena i umiejscowienie karmnika.
  • Lasy Państwowe, „Jak dokarmiać ptaki zimą, by im nie zaszkodzić” — dopuszczalne pokarmy, poidło przy karmniku i systematyczność dokarmiania.
  • Tomalka-Sadownik A., Zyśk-Gorczyńska E., „Sposoby zapobiegania kolizjom ptaków z szybami okiennymi”, Ogólnopolski Rejestr Kolizji Ptaków ze Szklanymi Elementami Infrastruktury („Szklane pułapki”) — szerokości i odstępy oznaczeń, skuteczność metod, skala zjawiska.

Ptasie Domki

Sprawdź, co gniazduje u ciebie

Opisaliśmy dziewięćdziesiąt kilka gatunków: gdzie żyją, czego potrzebują i czy budka lęgowa którymkolwiek z nich pomaga. Każdy z podanym źródłem.

Gatunki w budkach Ptaki spoza budek