Poradnik
Kawka, gawron, wrona czy kruk
Cztery czarne ptaki, które prawie wszyscy nazywają wroną. Rozstrzyga wielkość i dziób: kawka 30–34 cm z jasnym okiem, gawron 41–49 cm z nagą skórą u nasady dzioba, wrona siwa z szarym tułowiem, kruk największy — do metra rozpiętości ponad resztę.
Collins zapisuje to bez ogródek: kawka „z daleka cała ciemna i często przez laików określana jako wrona”, a gawron jest „często mylony” z czarnowronem. Cztery gatunki, jedno potoczne słowo — i stąd większość nieporozumień w rozmowach o krukowatych.
Najpewniej rozstrzyga kolejność: najpierw wielkość, potem dziób, na końcu ubarwienie. Sama czerń nie mówi nic.
Po kolei
-
Wrona siwa — jedyna dwubarwna
Szary tułów i czarne skrzydła, głowa oraz ogon. To najłatwiejszy z całej czwórki, bo jako jedyny nie jest czarny w całości. W Polsce to właśnie ją widuje się najczęściej i to jej nazwę przenosi się na pozostałe.
-
Kawka — najmniejsza, z jasnym okiem
Trzydzieści do trzydziestu czterech centymetrów, czyli wyraźnie mniejsza od reszty. Z bliska widać ciemnoszary kark odcinający się od czarnej czapeczki oraz jasne, niemal białe oko — cecha, której nie ma żaden z pozostałych.
-
Gawron — naga skóra przy dziobie
Czterdzieści jeden do czterdziestu dziewięciu centymetrów, cały czarny z fioletowym połyskiem. Dorosłego poznaje się po nagiej szarobiałej skórze wokół nasady dzioba, bez piór nosowych. Ma też inny profil: płaskie czoło, ostro wysklepione ciemię, krótki kark i wydatny brzuch.
-
Kruk — rozmiar rozstrzyga
Największy z krukowatych i największy ptak wróblowy świata. Jeśli czarny ptak wygląda na wyraźnie większego od pozostałych, ma potężny dziób i klinowaty ogon, to kruk.
-
Zachowanie
Kawki trzymają się parami i te pary widuje się razem niemal zawsze; jesienią zbierają się w wielkie stada nocne w zagajnikach i parkach. Gawrony gniazdują kolonijnie i wiosną, zanim rozwiną się liście, ich gniazda wyglądają w koronach jak wielkie czarcie miotły. Żerują stadnie na zaoranych polach, często razem z kawkami.
-
Gniazdo
To jedyna cecha rozstrzygająca bez patrzenia na ptaka: kawka gniazduje w otworach — w kominie, szybie wentylacyjnym, dziupli, skrzynce — a gawron buduje luźne gniazdo z patyków w koronie drzewa. Kawka jest jedyną z czwórki, która zajmie budkę lęgową.
Częste pytania
Które z nich są chronione?
Wszystkie cztery, ale nie tak samo. Sroka, kruk i wrona siwa są objęte ochroną częściową. Gawron ma ochronę częściową wyłącznie w granicach administracyjnych miast — poza nimi ścisłą. Kawka jest objęta ochroną ścisłą.
Czy kawka zajmie budkę lęgową?
Tak, potrzebuje jednak dużej skrzynki z odpowiednio szerokim otworem. To jeden z gatunków, dla których warto wieszać budki na blokach i w starych parkach — a przy dociepleniach traci najwięcej miejsc lęgowych razem z jerzykiem.
Czy któremuś z nich ubywa?
Wronie siwej: w polskim monitoringu straciła w dekadzie blisko 30 % liczebności. Jej krajowa populacja to 50–80 tysięcy par w zależności od roku.
Skąd to wiemy
- Svensson L., Mullarney K., Zetterström D., „Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Przewodnik Collinsa”, MULTICO — sekcje OZNACZANIE i GŁOS, biotop lęgowy oraz terminy przylotu.
- Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i kategoria SPEC.
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2016 poz. 2183) — załącznik 1: ochrona ścisła, załącznik 2: ochrona częściowa.
Ptasie Domki
Sprawdź, co gniazduje u ciebie
Opisaliśmy dziewięćdziesiąt kilka gatunków: gdzie żyją, czego potrzebują i czy budka lęgowa którymkolwiek z nich pomaga. Każdy z podanym źródłem.