Poradnik

Kos czy szpak

Czarny ptak z żółtym dziobem na trawniku to albo kos, albo szpak. Kos podskakuje i ma długi ogon, szpak chodzi kołyszącym krokiem i ma ogon krótki. Szpak jest przy tym gęsto nakrapiany i połyskuje zielono-fioletowo.

Collins opisuje tę sytuację wprost jako dylemat początkującego: gdy czarny ptak z żółtym dziobem wyląduje na trawniku, trzeba wybrać między szpakiem a kosem. Obydwa są pospolite, obydwa chodzą po trawie i obydwa mają żółty dziób w sezonie.

Najpewniejsza cecha nie jest cechą wyglądu, tylko ruchu — i widać ją z okna, bez lornetki.

Cztery różnice

  1. Sposób poruszania się

    Kos podskakuje na obu nogach albo przechodzi kilka kroków i zastyga w bezruchu na kilka sekund, nasłuchując dżdżownic. Szpak nie podskakuje — chodzi energicznym, kołyszącym krokiem, bez przystanków.

  2. Ogon

    U kosa długi; ptak często go zadziera i powoli opuszcza. U szpaka wyraźnie krótki, przez co cała sylwetka wygląda na przysadzistą.

  3. Upierzenie z bliska

    Kos jest czarny w całości. Szpak ma sporo żółtobiałych kropek, a jego pióra mają metaliczny zielony i fioletowy połysk. Z odległości oba wyglądają po prostu ciemno.

  4. Dziób

    U kosa żółty, z wąską żółtą obrączką wokół oka — ale tylko u samca, wiosną i latem. Szpak ma dziób dość długi i spiczasty.

  5. Towarzystwo

    Kos nie jest ptakiem stadnym; widuje się go pojedynczo albo w parze. Szpaki tworzą po lęgach stada bywające gigantyczne — żerują na polach, w ogrodach i na czereśniach, a nocują w trzcinowiskach.

Częste pytania

Który zajmie budkę?

Szpak. Gniazduje w dziuplach i chętnie zajmuje skrzynki typu B z otworem 50 mm. Kos buduje otwarte gniazdo w pnączu, na pergoli albo w niskim drzewie i budki nie zajmie.

Czy oba zimują w Polsce?

Coraz częściej tak. Kos jest częściowo wędrowny, ale zimuje u nas coraz liczniej. Polskie szpaki są zasadniczo wędrowne, choć również coraz liczniej zostają na zimę, głównie w dużych miastach.

A samica kosa?

Jest ciemnobrązowa, nie czarna, i bywa brana za zupełnie inny gatunek. Sposób poruszania się pozostaje ten sam, więc test z podskakiwaniem działa też przy niej.

Ile ich jest w Polsce?

Kos około 1,4 miliona par, szpak 2,1 miliona. Szpak ma w Europie status SPEC 3, czyli niekorzystny stan populacji europejskiej — mimo że u nas widuje się go w stadach.

Skąd to wiemy

  • Svensson L., Mullarney K., Zetterström D., „Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Przewodnik Collinsa”, MULTICO — sekcje OZNACZANIE i GŁOS, biotop lęgowy oraz terminy przylotu.
  • Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i kategoria SPEC.

Ptasie Domki

Sprawdź, co gniazduje u ciebie

Opisaliśmy dziewięćdziesiąt kilka gatunków: gdzie żyją, czego potrzebują i czy budka lęgowa którymkolwiek z nich pomaga. Każdy z podanym źródłem.

Gatunki w budkach Ptaki spoza budek