Poradnik

Wycinka drzew w okresie lęgowym: co mówi GDOŚ

Daty 1 marca – 15 października nie ma w ustawie. GDOŚ pisze wprost, że ten termin „funkcjonuje w przestrzeni publicznej”, a zakazy chronią ptaki wtedy, kiedy naprawdę mają lęgi — bielik od stycznia, wróbel od lutego. Zakaz dotyczy skutku, nie kalendarza.

Zdanie „w okresie lęgowym nie wolno wycinać drzew” krąży w tylu wersjach, że warto zacząć od tego, czego w przepisach nie ma. Nie ma w nich zakazu wycinki w konkretnych datach. Są za to zakazy wobec gatunków chronionych, a te obowiązują cały rok.

GDOŚ formułuje to ostrożnie i celowo. W stanowisku czytamy, że „termin między 1 marca a 15 października funkcjonuje w przestrzeni publicznej jako okres lęgowy ptaków” — a okresy lęgowe poszczególnych gatunków są rozbieżne. Bieliki mają lęgi od stycznia do lipca, wróble od lutego lub marca do sierpnia. Trzymanie się samych dat może więc jednocześnie blokować prace, które nikomu nie szkodzą, i nie chronić gniazda, które akurat jest zajęte.

Zanim wytniesz drzewo

  1. Ustal, czy są tam gatunki chronione

    To obowiązek właściciela, a nie firmy z piłą. GDOŚ wskazuje, że można w tym celu skorzystać z pomocy botanika, zoologa albo innego eksperta. Oględziny dotyczą nie tylko gniazd: także dziupli, szczelin i śladów bytowania.

  2. Sprawdź, czego dokładnie zabraniają przepisy

    Ustawa wylicza w art. 52 ust. 1 szesnaście możliwych zakazów, a wśród nich niszczenie siedlisk i ostoi — w brzmieniu przepisu: „obszaru rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania” — niszczenie i uszkadzanie gniazd oraz umyślne płoszenie. Które z nich obowiązują dla konkretnego gatunku, przesądza rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. o ochronie gatunkowej zwierząt.

  3. Przenieś prace poza sezon, jeśli możesz

    Najprostsza droga do zgodności z przepisami prowadzi przez kalendarz: wycinka od połowy października do końca lutego omija okres, w którym większość krajowych gatunków ma lęgi. To nie zwalnia z oględzin, ale znacząco zmniejsza ryzyko.

  4. Jeśli prace muszą być w sezonie, wystąp o zezwolenie

    Wniosek składa się do regionalnego dyrektora ochrony środowiska albo do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska — który z nich jest właściwy, rozstrzyga art. 56 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody, zależnie od statusu gatunku. W parku narodowym decyduje minister właściwy do spraw środowiska.

  5. Gniazda z budynków i terenów zieleni — tylko poza sezonem i z powodu

    Od 16 października do końca lutego można usuwać gniazda z obiektów budowlanych lub terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne. Poza tym oknem i bez takiego powodu — nie.

Częste pytania

Czy 1 marca to data ustawowa?

Nie. GDOŚ nazywa ten termin funkcjonującym w przestrzeni publicznej. Ustawa chroni gniazda i siedliska niezależnie od daty w kalendarzu, dlatego wycinka 20 lutego przy zajętym gnieździe bielika jest naruszeniem, mimo że wypada „poza okresem lęgowym”.

Co grozi za wycinkę z gniazdem?

Naruszenie zakazów ochrony gatunkowej jest wykroczeniem z art. 131 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody. Przy poważniejszych naruszeniach w grę wchodzi art. 181 Kodeksu karnego.

Czy drzewo we własnym ogrodzie to inna sytuacja?

Nie z punktu widzenia ochrony gatunkowej. Zakazy wobec gatunków chronionych obowiązują niezależnie od tego, czyja jest działka; osobną sprawą są przepisy o zezwoleniu na usunięcie drzewa.

A jeśli gniazdo jest puste?

Puste gniazdo poza sezonem lęgowym to inna sytuacja niż zajęte, ale sama pustka nie wystarcza: przepisy chronią też miejsca regularnego bytowania. Przy wątpliwościach właściwym adresem jest regionalna dyrekcja ochrony środowiska.

Skąd to wiemy

  • Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, „Czy można usuwać drzewa i krzewy w okresie lęgowym ptaków?” — stanowisko o umownym charakterze terminu 1 III – 15 X i o usuwaniu gniazd poza sezonem.
  • Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, „Wycinka drzew lub krzewów a ochrona gatunkowa” — obowiązek ustalenia obecności gatunków chronionych przed wycinką i organy właściwe do wydania zezwolenia.
  • Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody — zakazy wobec gatunków chronionych, kompetencje do wydawania zezwoleń (art. 56 ust. 1 i 2), odpowiedzialność za wykroczenie (art. 131 pkt 14).

Ptasie Domki

Sprawdź, co gniazduje u ciebie

Opisaliśmy dziewięćdziesiąt kilka gatunków: gdzie żyją, czego potrzebują i czy budka lęgowa którymkolwiek z nich pomaga. Każdy z podanym źródłem.

Gatunki w budkach Ptaki spoza budek