Poradnik
Dzwoniec, kulczyk czy szczygieł
Trzy łuszczaki przy tym samym karmniku, rozdzielone stosunkiem do zabudowy. Dzwoniec i kulczyk to gatunki synantropijne — mieszkają tam, gdzie my. Szczygieł jest ptakiem urozmaiconego pola i to jemu w Polsce ubywa najszybciej z całej trójki.
Wszystkie trzy przylatują po słonecznik i wszystkie trzy widuje się w ogrodach, więc pytanie „który to" pada zwykle przy oknie. Wymagania mają jednak różne i to one tłumaczą, dlaczego jednego widujesz codziennie, a drugiego raz na sezon.
Dzwoniec i kulczyk są synantropijne z wyboru. Szczygieł przychodzi do ogrodu po pokarm, ale gniazduje w zupełnie innym krajobrazie.
Czego wymaga każdy
-
Dzwoniec — gęsta zabudowa
Pierwotnym środowiskiem dzwońca były skraje lasów i tereny otwarte z luźnymi zaroślami; w XX wieku opanował osiedla ludzkie i dziś jest jednym z najbardziej charakterystycznych ptaków krajobrazu kulturowego. Najliczniejszy w regionach gęsto zaludnionych, zwłaszcza na południu i w centrum kraju.
-
Kulczyk — niska zabudowa i sady
Występuje prawie wyłącznie wśród luźnych zadrzewień, sadów, parków i ogrodów na terenach zabudowanych. Preferuje niską zabudowę, także wiejską, z dużą liczbą małych gospodarstw, drobnymi działkami i sadami. Jest ciepłolubny — najchętniej tam, gdzie średnia roczna temperatura przekracza osiem stopni.
-
Szczygieł — urozmaicone pole
Unika wszelkiego typu lasów, a zwłaszcza dużych kompleksów mieszanych i iglastych. Chce bardzo urozmaiconego krajobrazu rolniczego, w którym pola zajmują od dwóch piątych do czterech piątych powierzchni, z drobnymi systemami upraw i działek. Koniecznym elementem są drobne zadrzewienia śródpolne.
-
Gdzie ich najwięcej
Dzwoniec i kulczyk: południe kraju, w miastach i wsiach. Szczygieł: bezleśne tereny Niecki Nidziańskiej, Wyżyny Sandomierskiej, Podgórza Rzeszowskiego, Niziny Śląskiej i Przedgórza Sudetów, a także Kujawy i Żuławy — rozmieszczony wyspowo.
-
Liczby
Szczygieł 2,45 pary na kilometr kwadratowy i około 760 tysięcy par. Dzwoniec 2,02 pary i 630 tysięcy. Kulczyk 1,12 pary i 350 tysięcy. Na terenach zabudowanych dzwoniec i kulczyk osiągają jednak kilkanaście par na kilometr kwadratowy, a szczygieł w głębi borów nie występuje wcale.
Częste pytania
Któremu ubywa?
Szczygłowi, i to gwałtownie: stracił w dekadzie blisko 40 % liczebności i wycofał się z części zajmowanego obszaru. Atlas zestawia to z Wielką Brytanią, gdzie w tym samym czasie silnie przybywał — przyczyny polskiego spadku pozostają nierozpoznane. Dzwoniec i kulczyk w tym czasie rosły.
Który zajmie budkę?
Żaden. Wszystkie trzy wiją otwarte gniazda w koronach i krzewach. Pomaga im karmnik zimą i krzewy owocujące — a szczygłowi konkretnie ostrożenie i łopiany, na których żeruje.
Dlaczego kulczyka jest mniej na północy?
Bo jest ciepłolubny i najchętniej zasiedla obszary o średniej rocznej temperaturze powyżej ośmiu stopni. Jego rozmieszczenie odtwarza przy tym drogę ekspansji: najwyższe zagęszczenia na Śląsku i Podkarpaciu, coraz niższe im dalej na północ.
Skąd to wiemy
- Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i kategoria SPEC.
Ptasie Domki
Sprawdź, co gniazduje u ciebie
Opisaliśmy dziewięćdziesiąt kilka gatunków: gdzie żyją, czego potrzebują i czy budka lęgowa którymkolwiek z nich pomaga. Każdy z podanym źródłem.