Poradnik

Gniazdo na budynku: czy wolno je usunąć

Gniazdo z obiektu budowlanego albo terenu zieleni można usunąć tylko od 16 października do końca lutego i tylko wtedy, gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne. Poza tym oknem albo bez takiego powodu potrzebne jest zezwolenie.

Pytanie brzmi zwykle „czy mogę to zrzucić”, a odpowiedź zależy od trzech rzeczy naraz: od daty, od powodu i od tego, czy gniazdo jest zajęte. Sam fakt, że gniazdo brudzi elewację, nie jest powodem w rozumieniu przepisów.

Punktem wyjścia są zakazy wobec gatunków chronionych: nie wolno niszczyć gniazd i schronień ani płoszyć ptaków w okresie lęgowym. Prawie wszystkie gatunki gnieżdżące się na polskich budynkach są objęte ochroną gatunkową.

Zanim ruszysz gniazdo

  1. Sprawdź datę

    Usuwanie gniazd z obiektów budowlanych lub terenów zieleni jest dopuszczalne od 16 października do końca lutego. W pozostałych miesiącach — nie, bez względu na powód.

  2. Sprawdź powód

    Nawet w tym oknie czasowym musi zachodzić jedna z dwóch przesłanek: względy bezpieczeństwa albo względy sanitarne. Estetyka elewacji, plamy na parapecie i hałas do nich nie należą.

  3. Upewnij się, że gniazdo jest puste

    Gniazdo z jajami albo pisklętami wyklucza jakiekolwiek prace, także w październiku — część gatunków ma późne lęgi. Sprawdzenie przed zrzuceniem zajmuje minutę, a odróżnia porządki od wykroczenia.

  4. W innych przypadkach wystąp o zezwolenie

    Zgodę na odstępstwo od zakazów wydaje regionalny dyrektor ochrony środowiska albo — dla części gatunków — Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. O tym, który organ jest właściwy, przesądza art. 56 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody.

  5. Zamiast usuwać, rozważ przeniesienie miejsca lęgowego

    Przy pracach na elewacji stosuje się skrzynki wbudowywane w warstwę izolacji, montowane przed jej wykonaniem. To rozwiązuje problem trwale, a nie na jeden sezon.

Częste pytania

Jaskółki brudzą mi parapet. Czy to względy sanitarne?

Zabrudzenie samo w sobie nie jest przesłanką sanitarną w rozumieniu przepisów. Prostszym i legalnym rozwiązaniem jest deska albo półka zamontowana pod gniazdem, która przechwytuje odchody.

Co z gniazdem w kominie albo w wentylacji?

Tu względy bezpieczeństwa mogą rzeczywiście zachodzić, ale ocenia się je konkretnie, a nie z założenia. Prace poza okresem 16 X – 28/29 II wymagają zezwolenia właściwego organu.

Czy zakazy dotyczą też gołębi miejskich?

Tak, choć w węższym zakresie: gołąb miejski jest w załączniku 2 do rozporządzenia z 16 grudnia 2016 r., czyli objęty ochroną częściową. W tych samych miejscach gnieżdżą się przy tym wróble, kawki i jerzyki, które mają ochronę ścisłą — dlatego prace planuje się pod kątem całego zespołu ptaków budynku, a nie jednego gatunku.

Kto odpowiada, gdy zniszczy gniazdo firma remontowa?

Odpowiada ten, kto zakazy złamał, ale samo zlecenie prac nie zdejmuje odpowiedzialności ze zlecającego. Za takie wykroczenie grozi grzywna, a w cięższych przypadkach areszt.

Skąd to wiemy

  • Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, „Czy można usuwać drzewa i krzewy w okresie lęgowym ptaków?” — stanowisko o umownym charakterze terminu 1 III – 15 X i o usuwaniu gniazd poza sezonem.
  • Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, „Ochrona ptaków podczas prac termomodernizacyjnych” — status ekspertyzy ornitologicznej, zezwolenie RDOŚ na zamknięcie otworów, sankcje.
  • Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody — zakazy wobec gatunków chronionych, kompetencje do wydawania zezwoleń (art. 56 ust. 1 i 2), odpowiedzialność za wykroczenie (art. 131 pkt 14).
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2016 poz. 2183) — załącznik 1: ochrona ścisła, załącznik 2: ochrona częściowa.

Ptasie Domki

Sprawdź, co gniazduje u ciebie

Opisaliśmy dziewięćdziesiąt kilka gatunków: gdzie żyją, czego potrzebują i czy budka lęgowa którymkolwiek z nich pomaga. Każdy z podanym źródłem.

Gatunki w budkach Ptaki spoza budek