Poradnik

Kopciuszek czy pleszka

Oba mają rdzawy ogon, którym drżą, i oba należą do tego samego rodzaju. Rozdziela je miejsce: kopciuszek gnieździ się prawie wyłącznie w zabudowie, pleszka potrzebuje dziupli w prześwietlonym lesie — i to jej, nie kopciuszkowi, pomaga budka.

Widziany z tyłu ptak drżący rdzawym ogonem to jeden z dwóch gatunków i przez to pytanie pada często. Odpowiedź jest zaskakująco prosta, bo o wyborze decyduje otoczenie, a nie ptak.

Atlas opisuje ich wymagania jako niemal rozłączne: jeden idzie za urbanizacją, drugi za dziuplami w luźnym drzewostanie.

Gdzie który

  1. Zabudowa

    Kopciuszek gnieździ się prawie wyłącznie na terenach zabudowanych, a jego zagęszczenie idzie w parze z miarami urbanizacji: udziałem zabudowy, natężeniem sztucznego oświetlenia, liczbą gospodarstw i zagęszczeniem ludzi. Pierwotnie był ptakiem terenów otwartych ze skałami — budynek zastąpił mu skałę.

  2. Las prześwietlony

    Pleszka potrzebuje dwóch rzeczy naraz: rzadkiej i niskiej roślinności do żerowania oraz dziupli do gniazdowania. Znajduje to w biotopach półotwartych — luźno rosnące drzewa, skąpy podszyt i runo, kawałki odkrytej gleby.

  3. Budka

    To jest różnica praktyczna. Atlas wprost pisze, że w borach sosnowych substytutem naturalnych dziupli bywają dla pleszki budki lęgowe — jeden z niewielu przypadków, w których źródło mówi o sztucznym schronieniu jako o rzeczywistym rozwiązaniu. Przy kopciuszku mówi coś przeciwnego: przy dużej plastyczności w wyborze miejsca na gniazdo i nawet trzech lęgach w roku nie wymaga on wsparcia.

  4. Kierunek zmian

    Obu przybywa, ale inaczej. Kopciuszek poszerza zajmowany obszar o 8,3 % w dekadzie — jedno z największych rozszerzeń zasięgu w całym monitoringu. Pleszka zyskała 96 % liczebności przy zasięgu bez zmian, czyli zagęściła się tam, gdzie już była.

Częste pytania

Jaka budka dla pleszki?

Pleszka zajmuje budki półotwarte oraz zamknięte o typowej wielkości. Kluczowe jest miejsce, a nie sama skrzynka: prześwietlony drzewostan z odkrytą glebą do żerowania. Budka w gęstym młodniku zostanie pusta.

Czy kopciuszek zajmie budkę?

Zajmie budkę półotwartą pod okapem, ale atlas zaznacza, że jej nie potrzebuje — gniazduje w tylu różnych zakamarkach budynku, że dostępność miejsca lęgowego go nie ogranicza.

Czy da się je odróżnić w locie?

Oba drżą rdzawym ogonem i z odległości wyglądają podobnie. Samiec pleszki ma rdzawy spód i białe czoło, kopciuszek jest jednolicie ciemny. Miejsce rozstrzyga jednak szybciej: ptak na dachu garażu to kopciuszek, ptak na skraju prześwietlonego boru — pleszka.

Skąd to wiemy

  • Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i kategoria SPEC.
  • Mikusek R. (red.) 2012, „Budki dla ptaków”, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych.

Ptasie Domki

Sprawdź, co gniazduje u ciebie

Opisaliśmy dziewięćdziesiąt kilka gatunków: gdzie żyją, czego potrzebują i czy budka lęgowa którymkolwiek z nich pomaga. Każdy z podanym źródłem.

Gatunki w budkach Ptaki spoza budek