Poradnik

Sikora uboga czy czarnogłówka

Najpewniej rozstrzyga głos. Z cech wyglądu jedna jest praktyczna: czarnogłówka ma jasną wstawkę na lotkach drugiego rzędu, odcinającą się od reszty skrzydła, sikora uboga jej nie ma. Reszta różnic jest zbyt subtelna, żeby na niej polegać.

Collins nie owija tego w bawełnę: obie są „zwodniczo podobne” i najlepiej odróżnialne po głosie. To rzadki przypadek, w którym przewodnik terenowy odsyła od wyglądu do dźwięku, i warto go potraktować poważnie, zamiast wpatrywać się w policzek.

Jeżeli jednak ptak siedzi i milczy, jest jedna cecha warta sprawdzenia — i jest nią skrzydło, a nie głowa.

Co sprawdzić

  1. Wstawka na skrzydle

    Czarnogłówka ma jasną wstawkę na lotkach drugiego rzędu, kontrastującą z resztą szarobrązowego złożonego skrzydła. U sikory ubogiej jej brak. To najważniejsza różnica w ubarwieniu, choć nie jest absolutna: latem u czarnogłówki może się zetrzeć, a jesienią świeżo przepierzona uboga bywa lekko rozjaśniona na brzegach lotek.

  2. Połysk czapeczki

    U sikory ubogiej czarna czapeczka jest lśniąca, u czarnogłówki matowa. Cecha bywa myląca u ptaków młodych, u których czapeczka ubogiej też jest matowa.

  3. Policzek i śliniak

    U ubogiej policzki zwykle nie są czysto białe, a czarny śliniak jest nieco mniejszy. Obie cechy mają jednak szeroki zakres zmienności, więc rozstrzygać na ich podstawie nie warto.

  4. Sylwetka głowy

    Czarnogłówka ma dość dużą głowę i mocny kark; uboga nieco mniejszą głowę. Collins zaznacza, że różnica nie jest uderzająca.

  5. Siedlisko

    Uboga trzyma się nieprzerzedzonych, często podmokłych lasów liściastych z martwymi i zamierającymi drzewami, a także dużych parków i ogrodów ze starymi drzewami. Czarnogłówka wybiera bory iglaste, często górskie, wyżynne brzeziny oraz nizinne lasy mieszane z brzozą, olchą i wierzbą, w tym zarośla nadrzeczne.

  6. Karmnik zimą

    Uboga bywa zimą częsta przy karmnikach i jest niepłochliwa. Czarnogłówka odwiedza je niezbyt często. Sikora, która przylatuje do ciebie regularnie, to statystycznie raczej uboga.

Częste pytania

Która z nich zajmie budkę?

Sikora uboga. Gniazduje w dziupli naturalnej albo w skrzynce — a bywa i tak, że korzysta z dziupli wykutej wcześniej przez czarnogłówkę. Czarnogłówka kuje własną dziuplę w spróchniałym, zwykle cienkim pniu i budek raczej nie zajmuje.

Która jest liczniejsza?

Collins podaje, że uboga jest zwykle liczniejsza od czarnogłówki. W polskim monitoringu obie mają jednak wspólną, niepokojącą cechę: należą do gatunków o największych spadkach liczebności — uboga straciła w dekadzie prawie 59 %, czarnogłówka ponad 43 %.

Dlaczego obu ubywa?

Obie są związane ze starymi, próchniejącymi drzewami: jedna kuje w nich dziuplę, druga z tych dziupli korzysta. Usuwanie martwego drewna z lasów i parków odbiera im jednocześnie miejsce lęgowe i pokarm.

Skąd to wiemy

  • Svensson L., Mullarney K., Zetterström D., „Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Przewodnik Collinsa”, MULTICO — sekcje OZNACZANIE i GŁOS, biotop lęgowy oraz terminy przylotu.
  • Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i kategoria SPEC.

Ptasie Domki

Sprawdź, co gniazduje u ciebie

Opisaliśmy dziewięćdziesiąt kilka gatunków: gdzie żyją, czego potrzebują i czy budka lęgowa którymkolwiek z nich pomaga. Każdy z podanym źródłem.

Gatunki w budkach Ptaki spoza budek