Liczby
Ptaki, których w Polsce ubywa najszybciej
Sikora uboga straciła w dekadzie prawie 59 % liczebności, czarnogłówka 43 %, czajka 41 %. W pierwszej dziesiątce spadków są zarówno ptaki pól, jak i dwie sikory leśne — czyli nie jest to wyłącznie problem rolnictwa.
Atlas podaje przy każdym gatunku zmianę wskaźnika liczebności w dekadzie 2000–2010, razem ze słowną oceną tempa. Ta ocena bywa ostrożniejsza niż sama liczba, bo uwzględnia też, jak bardzo wynik jest pewny.
Poniżej dwadzieścia gatunków z największym spadkiem. Wartość „−58,7 %" znaczy, że pod koniec dekady wskaźnik wynosił niecałe 41 % tego, co na jej początku.
Dwadzieścia największych spadków
- Sikora uboga
- -58,7 % — gwałtowny spadek
- Pliszka górska
- -58,2 % — umiarkowany spadek
- Czarnogłówka
- -43,5 % — umiarkowany spadek
- Czajka
- -41,4 % — umiarkowany spadek
- Szczygieł
- -39,9 % — umiarkowany spadek
- Gil
- -37,8 % — umiarkowany spadek
- Przepiórka
- -37,8 % — umiarkowany spadek
- Świergotek łąkowy
- -35,7 % — umiarkowany spadek
- Wrona siwa
- -29,8 % — umiarkowany spadek
- Mysikrólik
- -24,6 % — umiarkowany spadek
- Pliszka żółta
- -24,3 % — umiarkowany spadek
- Gajówka
- -22,8 % — umiarkowany spadek
- Ortolan
- -22 % — umiarkowany spadek
- Wróbel
- -20,9 % — umiarkowany spadek
- Makolągwa
- -19,5 % — umiarkowany spadek
- Oknówka
- -18,4 % — umiarkowany spadek
- Strumieniówka
- -18 % — niepewny
- Trznadel
- -16,4 % — umiarkowany spadek
- Zięba
- -11,9 % — umiarkowany spadek
- Kwiczoł
- -10,5 % — stabilny
Zestawienie tłumaczy się samo tylko częściowo. Spadki gatunków krajobrazu rolniczego — czajki, przepiórki, świergotka łąkowego — atlas wiąże z upraszczaniem krajobrazu: znikaniem miedz, pastwisk i wilgotnych łąk. Przy sikorze ubogiej i czarnogłówce chodzi o co innego: o ubywanie starych, próchniejących drzew, w których obie kują własne dziuple.
Przy części gatunków atlas przyznaje wprost, że przyczyny są nierozpoznane. Tak jest u szczygła, który traci prawie 40 % w dekadzie, choć w Wielkiej Brytanii w tym samym czasie silnie przybywa.
Częste pytania
Czy spadek zawsze znaczy zagrożenie?
Nie, ale tempo ma próg. Ubytek rzędu 30 % na dziesięć lat kwalifikuje gatunek według kryteriów IUCN do kategorii narażonych na wyginięcie — i tak trafiły na tę listę czajka, gil i przepiórka, mimo że wciąż liczy się je w dziesiątkach tysięcy par.
Co znaczy ocena „niepewny”?
Że wahania między latami są większe niż sam kierunek zmiany. Przy takich gatunkach nawet czterdziestoprocentowa różnica nie jest istotna statystycznie i lepiej jej nie traktować jak wyniku.
Opisy gatunków z tego zestawienia
Poecile palustris
Pliszka górskaMotacilla cinerea
CzarnogłówkaPoecile montanus
CzajkaVanellus vanellus
SzczygiełCarduelis carduelis
GilPyrrhula pyrrhula
PrzepiórkaCoturnix coturnix
Świergotek łąkowyAnthus pratensis
Wrona siwaCorvus cornix
MysikrólikRegulus regulus
Pliszka żółtaMotacilla flava
GajówkaSylvia borin
Skąd to wiemy
- Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — tabela zbiorcza (liczebność krajowa, zajętość powierzchni, status) oraz karty gatunków (udział w populacji UE, trendy 2000–2010).
- Monitoring Pospolitych Ptaków Lęgowych, prowadzony przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków wraz ze Stacją Ornitologiczną MiIZ PAN — źródło danych, na których opiera się atlas.
Ptasie Domki
Skąd te liczby
Każdy gatunek z tabeli ma u nas stronę z liczebnością krajową, przedziałem szacunku i trendem — razem z podaniem rozdziału atlasu.