Gajówka

Gdzie żyje i jak żyje

Gajówka osiąga najwyższe zagęszczenia w lasach liściastych o urozmaiconej strukturze — rozdrobnionych, rozczłonkowanych, z dużą liczbą stref przejściowych między lasem a terenem otwartym. Występuje też w mozaice drobnych lasów, łąk, pastwisk, odłogów i terenów podmokłych. Przy braku najlepszych siedlisk gnieździ się w lasach mieszanych, ale monokultur iglastych zdecydowanie unika.

Unika miejsc o silnej presji człowieka i intensywnego rolnictwa. Woli klimat stabilny, o niskich amplitudach dziennych i niewielkiej zmienności opadów. Najliczniejsza na Pobrzeżu Szczecińskim i Pomorzu Zachodnim.

Gdzie w Polsce

W północnej Polsce liczny, na pozostałym obszarze średnio liczny gatunek liściastych drzewostanów — najczęściej na siedliskach wilgotnych, z luźnym zwarciem koron i gęstym podszytem. Najliczniejszy wydaje się na Pobrzeżu Szczecińskim i Pomorzu Zachodnim, nieco rzadszy w północno-wschodniej Polsce oraz na obszarach wyżynnych i podgórskich. Najmniej liczny w okolicach suchych, wylesionych i zagospodarowanych rolniczo.

Ile ich jest i czy ubywa

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację tego gatunku na 200–300 tysięcy par lęgowych. Przeciętne zagęszczenie krajobrazowe wynosi 1,03 pary na kilometr kwadratowy (przedział 0,89–1,20) — to średnia dla całej powierzchni kraju, a nie dla samego siedliska gatunku.

To jedna z najbardziej niepokojących liczb w całym atlasie: w roku 2000 krajową populację oceniano na około 500 tysięcy par, dziś na 200–300 tysięcy. Tempo spadku pozwala uznać gatunek za bliski zagrożenia (NT wg kryteriów IUCN). Zjawisko obserwuje się w całej Europie, choć nie w tak skrajnym natężeniu; niepokojący jest też znaczny spadek rozpowszechnienia.

Czy budka pomaga temu gatunkowi

Gniazdo otwarte, w gęstym podszycie. Atlas kończy jej opis zdaniem, które warto zacytować w duchu: przyczyny spadku liczebności krajowej populacji gajówki są nieznane i wymagają pilnego rozpoznania. Nie każde pytanie ma dziś odpowiedź.