Poradnik
Trznadel, potrzeszcz czy ortolan
Trzy trznadle tego samego krajobrazu rolniczego, rozdzielone tym, ile na nim zostało krzewów. Trznadel chce zakrzewień i skrajów lasu, potrzeszcz otwartego pola bez żadnych zadrzewień, ortolan pól o lekkich glebach — najlepiej z ziemniakami.
Wszystkie trzy śpiewają z czubka krzewu albo słupka nad polem i wszystkie należą do jednej rodziny. Wymagania mają jednak na tyle rozbieżne, że rzadko widuje się je razem — a ich zagęszczenia różnią się szesnastokrotnie.
Klucz do rozdzielenia jest jeden: ile krzewów i zadrzewień znosi każdy z nich.
Ile krzewów znosi każdy
-
Trznadel — krzewy i skraje
Zamieszkuje tereny rolnicze, zakrzewienia, skraje lasów i zadrzewione pastwiska, polany i poręby, wrzosowiska oraz nadmorskie łąki. Najwyższe zagęszczenia osiąga w urozmaiconym krajobrazie rolniczym o zróżnicowanej rzeźbie — w pasie pojezierzy i pogórzy. Omija zwarte lasy i duże aglomeracje.
-
Potrzeszcz — czyste pole
Typowy ptak otwartego, nizinnego krajobrazu rolniczego, najliczniejszy tam, gdzie pola zajmują co najmniej trzy piąte powierzchni. Unika wszelkich lasów, także drobnych zadrzewień, a również terenów zakrzaczonych i sadów. To dokładne przeciwieństwo trznadla.
-
Ortolan — lekkie gleby i ziemniaki
Występuje wśród pól o lekkich i przewiewnych glebach. Bazę pokarmową dają mu miejsca odkryte, pozbawione zwartej roślinności — w Polsce przede wszystkim uprawy ziemniaków. Zależność jest na tyle wyraźna, że atlas wiąże z nią jego zagęszczenie wprost.
-
Gdzie ich szukać
Trznadel: dość równomiernie w całym kraju. Potrzeszcz: Wielkopolska, dalej Dolny Śląsk, Lubelszczyzna i pas pobrzeży; w chłodnych i lesistych okolicach, jak Mazury, pojawia się sporadycznie. Ortolan: niziny środkowej Polski, zwłaszcza Nizina Południowopodlaska i Południowowielkopolska; na Pomorzu i północnych Mazurach bywa nieobecny.
-
Liczby
Trznadel 7,94 pary na kilometr kwadratowy i około 2,5 miliona par. Potrzeszcz 2,82 pary i 880 tysięcy. Ortolan 0,50 pary i 150 tysięcy — najrzadszy z trójki, choć w optymalnych biotopach Podlasia i Wielkopolski osiąga 1–3 pary na kilometr kwadratowy.
Częste pytania
Któremu ubywa?
Trznadlowi i ortolanowi. Trznadel tracił w latach 2000–2010 około 1,8 % rocznie — przy populacji liczonej w milionach to dziesiątki tysięcy par w skali roku. Ortolan wykazuje umiarkowany spadek liczebności i rozpowszechnienia, a w Europie jego populacja ustabilizowała się dopiero na poziomie około 20 % stanu wyjściowego. Potrzeszcz w Polsce jako jedyny z trójki rośnie, mimo trwałego spadku europejskiego.
Czy któryś zajmie budkę?
Nie, wszystkie trzy gniazdują na ziemi albo nisko w roślinności. Trznadlowi pomaga zakrzewienie i skraj lasu, potrzeszczowi pole, którego nie kosi się w maju, ortolanowi — uprawa okopowych i lekka gleba bez oprysku.
Dlaczego ortolan jest tak lokalny?
Bo łączy dwa wymagania naraz: lekkie, przewiewne gleby i odkryte miejsca do żerowania. Takich pól jest w Polsce niewiele i leżą wyspowo — stąd rozmieszczenie plamowe zamiast równomiernego.
Skąd to wiemy
- Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i kategoria SPEC.
Ptasie Domki
Sprawdź, co gniazduje u ciebie
Opisaliśmy dziewięćdziesiąt kilka gatunków: gdzie żyją, czego potrzebują i czy budka lęgowa którymkolwiek z nich pomaga. Każdy z podanym źródłem.