Dzierlatka

Gdzie żyje i jak żyje

Dzierlatka osiąga najwyższe zagęszczenia w krajobrazie zdominowanym przez rolnictwo wysokotowarowe i zmechanizowane, z dużym udziałem gospodarstw hodujących trzodę. Najchętniej gnieździ się na obrzeżach osad graniczących z polami. Unika ugorów i pastwisk, choć wyraźnie widać to tylko w regionach słabiej zaludnionych.

Jest gatunkiem nizinnym i ciepłolubnym — w monitoringu nie stwierdzano jej powyżej dwustu pięćdziesięciu metrów ani w miejscach, gdzie średnia roczna temperatura spada poniżej 7,3 stopnia.

Gdzie w Polsce

W Wielkopolsce i na Kujawach średnio liczny, na pozostałym obszarze nieliczny lub bardzo nieliczny gatunek suchych zbiorowisk ruderalnych i intensywnie użytkowanych pól. Omija regiony górskie, rozległe lasy oraz ekstensywne rolnictwo wschodniej części kraju. Na większości terytorium Polski prognozowane zagęszczenia są skrajnie niskie i w praktyce spotkanie tego ptaka jest realne tylko w kilku regionach.

Ile ich jest i czy ubywa

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację tego gatunku na ok. 34 tysiące par lęgowych. Przeciętne zagęszczenie krajobrazowe wynosi 0,110 pary na kilometr kwadratowy (przedział 0,084–0,140) — to średnia dla całej powierzchni kraju, a nie dla samego siedliska gatunku.

Gatunek skolonizował Europę w XIX wieku, czemu sprzyjał rozwój osadnictwa i wywołane nim zmiany w środowisku: stepowienie pól po intensyfikacji rolnictwa, przyrost terenów ruderalnych i rozbudowa dróg. Pod koniec XX wieku nastąpił gwałtowny spadek liczebności — o ponad 90 %. Dziś liczebność waha się w dużych granicach, a dość liczny jest już tylko w Wielkopolsce, gdzie lokalnie dochodzi do kilku par na kilometr kwadratowy.

Czy budka pomaga temu gatunkowi

Gniazduje na ziemi. Znika z Polski szybko i to jest tu najważniejsza informacja: atlas wiąże to z zanikiem transportu konnego i końskich odchodów na drogach, ograniczeniem dostępu do śmieci w miastach oraz eutrofizacją siedlisk. Trudno o gatunek, któremu budka pomogłaby mniej.