Żuraw

Gdzie żyje i jak żyje

Żuraw gniazduje na terenach podmokłych w obrębie lasów, a żeruje na otwartych łąkach i pastwiskach, rzadziej na uprawach zbóż i roślin okopowych. Głównym ograniczeniem jest klimat: gnieździ się tam, gdzie łagodzi go Bałtyk — klimat stabilny, o niskich wahaniach dobowych i ciepłych zimach. Jest gatunkiem nizinnym, powyżej dwustu metrów spotykany tylko sporadycznie.

Gniazduje w rozproszeniu: na torfowiskach, w trzcinowiskach nad jeziorami i rzekami oraz w olsach, a gniazdo jest kopcem usypanym z roślinności. Wiosną i na zlotowiskach odbywa widowiskowe tańce godowe — w wykonaniu pary albo setek ptaków naraz. Żywi się pokarmem roślinnym, nasionami, starymi ziemniakami i owadami. Przylatuje pod koniec lutego lub w marcu, odlatuje w październiku i listopadzie.

Gdzie w Polsce

W północnej Polsce średnio liczny, na pozostałym obszarze nieliczny lub bardzo nieliczny gatunek terenów podmokłych wśród lasów. W skali kraju widać wyraźny gradient zagęszczeń biegnący z północnego zachodu na południowy wschód. Atlas zastrzega, że mapa może zaniżać liczebność w niektórych regionach — na przykład w basenie Biebrzy — bo pary żerujące poza lasem wykrywa się łatwiej, a zagęszczenia rosną szybko, podczas gdy mapa pokazuje średnią z dekady.

Ile ich jest i czy ubywa

Przeciętne zagęszczenie krajobrazowe wynosi 0,058 pary na kilometr kwadratowy (przedział 0,046–0,074) — to średnia dla całej powierzchni kraju, a nie dla samego siedliska gatunku.

To jest jeden z najbardziej spektakularnych wzrostów w polskiej awifaunie: w roku 2000 krajową populację oszacowano na niecałe 9 tysięcy par lęgowych, a w roku 2010 już na ponad 24 tysiące. Na Pomorzu i Mazurach gatunek jest średnio liczny, w środkowej Polsce nieliczny, a na południu kraju bardzo nieliczny.

Czy budka pomaga temu gatunkowi

Gniazdo żurawia to kopiec w mokradle, więc budka odpada z definicji. Ciekawsze jest, co mu pomogło: atlas wiąże ekspansję żurawia w Polsce ze wzrostem liczebności bobrów, które tworzą nowe siedliska lęgowe. Największą przysługę zrobił temu ptakowi inny gatunek, nie człowiek.