Kuropatwa

Gdzie żyje i jak żyje

Kuropatwa jest ptakiem otwartego krajobrazu rolniczego i najwyższe zagęszczenia osiąga tam, gdzie gospodarstwa mają po dwa do dziesięciu hektarów. Odpowiada jej rolnictwo dość intensywne, z dużym udziałem gruntów ornych pod zasiewami oraz uprawami ziemniaków i buraków. Zwartych kompleksów leśnych unika, ale skraje lasu, okrajki i strefy przejściowe działają na jej liczebność korzystnie.

Woli teren płaski, o niewielkich różnicach wysokości, rejony o opadach poniżej sześciuset milimetrów rocznie i klimat wyraźnie sezonowy — z dużymi wahaniami temperatur i opadów. Atlas zwraca też uwagę na czynnik, którego w mapie nie widać: w niektórych obwodach łowieckich prowadzi się programy odbudowy zwierzyny drobnej, więc lokalny obraz liczebności bywa po części efektem wsiedleń, a nie samych upodobań ptaka.

Gdzie w Polsce

W środkowej i wschodniej Polsce jest to gatunek liczny, w skali kraju średnio liczny. Najwięcej par trzyma się południowej części Wyżyny Małopolskiej, Lubelszczyzny, lokalnie Podkarpacia, południowego Podlasia i Mazowsza oraz wschodniej Wielkopolski. Wyraźnie mniej jest ich w górach i na pogórzach oraz na Śląsku, najmniej w pasie pojezierzy i pobrzeży — regiony silnie zalesione są omijane.

Ile ich jest i czy ubywa

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację tego gatunku na ok. 180 tysięcy par lęgowych. Przeciętne zagęszczenie krajobrazowe wynosi 0,59 pary na kilometr kwadratowy (przedział 0,48–0,73) — to średnia dla całej powierzchni kraju, a nie dla samego siedliska gatunku.

Lokalnie, na przykład w Niecce Nidziańskiej, zagęszczenia bywają kilkakrotnie wyższe — atlas zaznacza, że nie da się wykluczyć wpływu ferm hodowlanych zasilających dzikie populacje. W całej Europie trwa stały spadek: dziś gatunek jest tam około pięciokrotnie mniej liczny niż na początku lat 80. W Polsce ani liczebność, ani rozpowszechnienie nie zmieniły się istotnie od 2000 roku.

Czy budka pomaga temu gatunkowi

Kuropatwa gniazduje na ziemi i budki nie zajmie — żadnej. Atlas nazywa natomiast wprost, co jej szkodzi: upraszczanie krajobrazu rolniczego przez powiększanie działek i likwidację miedz. To jest główna przyczyna spadków w całej Europie, więc pomaga tu miedza, okrajek i skraj, a nie skrzynka na drzewie.