Budka typu A1

Mazurek

Gatunek zasiedla budkę typu A1 — otwór o średnicy 28 mm.

Mazurek (Passer montanus)
Fot. Yiwenyiwen, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0.

W skrócie

Nazwa łacińska
Passer montanus
Nazwa angielska
Eurasian Tree Sparrow
Zajmuje także
A1, A, B
Średnica otworu
28 mm
Wysokość zawieszenia
3–4 m
Liczebność w Polsce
1 305 000 par
Przedział szacunku
1 197 000 – 1 423 000
Zajętość powierzchni kraju
35,2 %
Status IUCN
najmniejszej troski (LC)
Status w Polsce
najmniejszej troski (LC)
Ochrona prawna
ochrona ścisła
110 mm 240 mm 210 mm ⌀ 28 mm
Przekrój budki typu A1: dno 110 mm, wysokość wnętrza 240 mm, otwór o średnicy 28 mm w odległości 210 mm od dna.

Dlaczego akurat typ A1

Najmniejszy otwór z typów zamkniętych. Wiesza się ją naprzemiennie z typem A co 20–30 m.

Średnica otworu decyduje o bezpieczeństwie lęgu. Dziuplaki wybierają dziuple z wlotem, przez który same przeciskają się z trudem, bo większy drapieżnik już się przez niego nie mieści. Z tego samego powodu wierć otwór okrągły, a ściankę przy nim wzmocnij do czterech centymetrów listwą albo metalową płytką.

Gdzie żyje i czego potrzebuje

Mazurek to ptak krajobrazu rolniczego, nie lasu. Zwartych kompleksów leśnych unika, a borowych monokultur szczególnie. Najwyższe zagęszczenia notowano tam, gdzie pola zajmują ponad czterdzieści procent powierzchni, i — inaczej niż u większości gatunków z tej listy — odpowiada mu rolnictwo intensywne i wielkoobszarowe.

Trzyma się blisko ludzi: obrzeży wsi graniczących z polami, sadów, ogrodów. Tam, gdzie zaludnienie jest niskie, jego liczebności pomaga kilku- lub kilkunastoprocentowy udział zadrzewień śródpolnych. Jest ciepłolubny, liczniejszy w rejonach o lipcowych maksimach powyżej dwudziestu trzech stopni. W Polsce najliczniejszy w Wielkopolsce, na wschodnim Mazowszu i na Kujawach.

Ile ich jest

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację tego gatunku na 1 305 000 par lęgowych — z przedziałem ufności od 1 197 000 do 1 423 000. Gatunek stwierdzono na 35,2 % powierzchni kraju.

Szacunek pochodzi z monitoringu prowadzonego w całej Polsce, dlatego podany jest jako przedział.

Jak mu się wiedzie

Monitoring w latach 2000–2010 zanotował spadek liczebności o 7,5 %, co Atlas klasyfikuje jako trend stabilny. Zasięg występowania zmienił się w tym samym czasie o 4,2 % w górę, czyli umiarkowany wzrost.

W Polsce gniazduje 9,1 % unijnej populacji tego gatunku.

Czy budka pomaga temu gatunkowi

Atlas przewiduje, że wraz z ociepleniem klimatu mazurek może być coraz mocniej ograniczany dostępnością miejsc gniazdowych, a zyskiwać na przybywaniu zabudowy na wsi. Dla budki to argument konkretny: w krajobrazie rolniczym, gdzie stare drzewa i szpary w budynkach znikają razem z remontami, sztuczna dziupla wypełnia ubytek, którego nic innego nie wypełnia.

Częste pytania

Jaka budka dla tego gatunku?

Budka typu A1 — otwór wlotowy o średnicy 28 mm. Najmniejszy otwór z typów zamkniętych. Wiesza się ją naprzemiennie z typem A co 20–30 m.

Na jakiej wysokości ją zawiesić?

Zwykle 3–4 m nad ziemią.

Ile par gniazduje w Polsce?

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację na 1 305 000 par, w przedziale od 1 197 000 do 1 423 000.

Czy zajmie inną budkę?

Źródło wymienia ten gatunek również przy typach: A1, A, B. Ptaki korzystają z budek o większym otworze, ale mniejszy otwór lepiej chroni lęg przed drapieżnikami.

Kto jeszcze zajmuje budkę typu A1

Skąd to wiemy

  • Mikusek R. (red.) 2012, „Budki dla ptaków”, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych — typy budek, średnice otworów, gatunki towarzyszące (Tab. 2 i tabela wymiarów).
  • Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i status ochronny (tabela zbiorcza), trendy z lat 2000–2010 i udział w populacji Unii. Opis siedliska i wniosek o sensie wieszania budki streszczają rozdziały „Rozmieszczenie w Polsce”, „Wymagania środowiskowe” i „Wnioski dla ochrony” z karty gatunku — własnymi słowami.

Ptasie Domki

Prowadzisz ewidencję budek?

Ptasie Domki zapisują kontrolę pod drzewem, także bez zasięgu, i składają z niej zestawienie za sezon.

Umów rozmowę Zobacz, czym to jest