Budka typu A1

Muchołówka żałobna

Gatunek zasiedla budkę typu A1 — otwór o średnicy 28 mm.

Muchołówka żałobna (Ficedula hypoleuca)
Fot. Mark Medcalf, Wikimedia Commons, licencja CC BY 2.0.

W skrócie

Nazwa łacińska
Ficedula hypoleuca
Nazwa angielska
European Pied Flycatcher
Zajmuje także
A1, A
Średnica otworu
28 mm
Wysokość zawieszenia
3–4 m
Liczebność w Polsce
106 000 par
Przedział szacunku
88 300 – 126 000
Zajętość powierzchni kraju
11,7 %
Status IUCN
najmniejszej troski (LC)
Status w Polsce
najmniejszej troski (LC)
Ochrona prawna
ochrona ścisła
110 mm 240 mm 210 mm ⌀ 28 mm
Przekrój budki typu A1: dno 110 mm, wysokość wnętrza 240 mm, otwór o średnicy 28 mm w odległości 210 mm od dna.

Dlaczego akurat typ A1

Najmniejszy otwór z typów zamkniętych. Wiesza się ją naprzemiennie z typem A co 20–30 m.

Średnica otworu decyduje o bezpieczeństwie lęgu. Dziuplaki wybierają dziuple z wlotem, przez który same przeciskają się z trudem, bo większy drapieżnik już się przez niego nie mieści. Z tego samego powodu wierć otwór okrągły, a ściankę przy nim wzmocnij do czterech centymetrów listwą albo metalową płytką.

Gdzie żyje i czego potrzebuje

Muchołówka żałobna jest najliczniejsza w dużych kompleksach leśnych, ale gnieździ się w ich lukach: na polanach, zrębach i skrajach. Choć wygląda na gatunek lasów iglastych, o jej zagęszczeniu decyduje raczej różnorodność pokrycia terenu — wszystko, co przerywa monotonię monokultury, od płatów lasu mieszanego po śródleśne łąki, torfowiska i drogi.

Człowieka na ogół unika, ale poza zwartymi lasami zasiedla też okolice miejscowości: mozaikę pastwisk, przydomowych ogrodów, sadów i zadrzewień śródpolnych. W Polsce najliczniejsza w dużych kompleksach leśnych północy i zachodu, najsłabiej rozpowszechniona w bezleśnej Polsce środkowej.

Ile ich jest

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację tego gatunku na 106 000 par lęgowych — z przedziałem ufności od 88 300 do 126 000. Gatunek stwierdzono na 11,7 % powierzchni kraju.

Szacunek pochodzi z monitoringu prowadzonego w całej Polsce, dlatego podany jest jako przedział.

Jak mu się wiedzie

Monitoring w latach 2000–2010 zanotował wzrost liczebności o 15,4 %, co Atlas klasyfikuje jako trend stabilny. Zasięg występowania zmienił się w tym samym czasie o 0,5 % w dół, czyli stabilny.

W Polsce gniazduje 3,1 % unijnej populacji tego gatunku.

Czy budka pomaga temu gatunkowi

Przy tym gatunku budka działa najszybciej z całej listy: atlas pisze, że lokalne zagęszczenia muchołówki żałobnej są często ograniczane dostępnością miejsc gniazdowych i dają się bardzo łatwo zwiększyć rozwieszeniem skrzynek. Autorzy dodają zastrzeżenie, o którym warto wiedzieć — obraz jej wymagań środowiskowych jest prawdopodobnie zniekształcony właśnie tym, jak gęsto dane miejsce obwieszono sztucznymi dziuplami.

Częste pytania

Jaka budka dla tego gatunku?

Budka typu A1 — otwór wlotowy o średnicy 28 mm. Najmniejszy otwór z typów zamkniętych. Wiesza się ją naprzemiennie z typem A co 20–30 m.

Na jakiej wysokości ją zawiesić?

Zwykle 3–4 m nad ziemią.

Ile par gniazduje w Polsce?

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację na 106 000 par, w przedziale od 88 300 do 126 000.

Czy zajmie inną budkę?

Źródło wymienia ten gatunek również przy typach: A1, A. Ptaki korzystają z budek o większym otworze, ale mniejszy otwór lepiej chroni lęg przed drapieżnikami.

Kto jeszcze zajmuje budkę typu A1

Skąd to wiemy

  • Mikusek R. (red.) 2012, „Budki dla ptaków”, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych — typy budek, średnice otworów, gatunki towarzyszące (Tab. 2 i tabela wymiarów).
  • Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i status ochronny (tabela zbiorcza), trendy z lat 2000–2010 i udział w populacji Unii. Opis siedliska i wniosek o sensie wieszania budki streszczają rozdziały „Rozmieszczenie w Polsce”, „Wymagania środowiskowe” i „Wnioski dla ochrony” z karty gatunku — własnymi słowami.

Ptasie Domki

Prowadzisz ewidencję budek?

Ptasie Domki zapisują kontrolę pod drzewem, także bez zasięgu, i składają z niej zestawienie za sezon.

Umów rozmowę Zobacz, czym to jest