Budka typu A

Bogatka

Gatunek zasiedla budkę typu A — otwór o średnicy 33 mm.

Bogatka (Parus major)
Fot. Frank Vassen from Brussels, Belgium, Wikimedia Commons, licencja CC BY 2.0.

W skrócie

Nazwa łacińska
Parus major
Nazwa angielska
Great Tit
Typ budki
A
Zajmuje także
B
Średnica otworu
33 mm
Wysokość zawieszenia
3–4 m
Liczebność w Polsce
2 480 000 par
Przedział szacunku
2 343 000 – 2 625 000
Zajętość powierzchni kraju
85,8 %
Status IUCN
najmniejszej troski (LC)
Status w Polsce
najmniejszej troski (LC)
Ochrona prawna
ochrona ścisła
110 mm 240 mm 210 mm ⌀ 33 mm
Przekrój budki typu A: dno 110 mm, wysokość wnętrza 240 mm, otwór o średnicy 33 mm w odległości 210 mm od dna.

Dlaczego akurat typ A

Wymiarami nie różni się od A1 — różni się wyłącznie średnicą otworu.

Średnica otworu decyduje o bezpieczeństwie lęgu. Dziuplaki wybierają dziuple z wlotem, przez który same przeciskają się z trudem, bo większy drapieżnik już się przez niego nie mieści. Z tego samego powodu wierć otwór okrągły, a ściankę przy nim wzmocnij do czterech centymetrów listwą albo metalową płytką.

Gdzie żyje i czego potrzebuje

Bogatka jest ptakiem drzew, ale nie ptakiem głębokiego lasu. Atlas wskazuje, że najwyższe zagęszczenia osiąga tam, gdzie zwarty las pokrywa czterdzieści do siedemdziesięciu procent powierzchni, a reszta jest czymś innym — polaną, skrajem, zadrzewieniem, ogrodem. Wielkie jednolite kompleksy leśne i wielkie jednolite pola są dla niej tak samo ubogie, tylko z przeciwnych powodów.

Poza lasem trafia wszędzie tam, gdzie stoją drzewa: do parków, sadów i ogrodów. W krajobrazie rolniczym jej liczebność zależy od tego, ile zostało drobnych zadrzewień liściastych — rolnictwo drobne i mozaikowe jej sprzyja, wielkoobszarowe i zmechanizowane nie. W Polsce najliczniejsza jest na Śląsku i w Karpatach oraz w regionach o wysokiej lesistości, najmniej licznie występuje w wylesionym pasie środkowym.

Ile ich jest

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację tego gatunku na 2 480 000 par lęgowych — z przedziałem ufności od 2 343 000 do 2 625 000. Gatunek stwierdzono na 85,8 % powierzchni kraju.

Szacunek pochodzi z monitoringu prowadzonego w całej Polsce, dlatego podany jest jako przedział.

Jak mu się wiedzie

Monitoring w latach 2000–2010 zanotował wzrost liczebności o 2,4 %, co Atlas klasyfikuje jako trend stabilny. Zasięg występowania zmienił się w tym samym czasie o 1,7 % w górę, czyli umiarkowany wzrost.

W Polsce gniazduje 6,5 % unijnej populacji tego gatunku.

Czy budka pomaga temu gatunkowi

Bogatka chętnie zajmuje skrzynki i lokalnie brak dobrych miejsc na gniazdo potrafi ograniczać jej liczebność. Atlas stawia jednak sprawę jasno: przy krajowej populacji rzędu dwóch i pół miliona par i przy takiej elastyczności w wyborze siedliska wieszanie budek nie zmieni liczebności gatunku w skali ponadlokalnej. Budka dla bogatki ma sens jako narzędzie obserwacji, edukacji i zasiedlenia konkretnego miejsca — nie jako ochrona gatunku.

Częste pytania

Jaka budka dla tego gatunku?

Budka typu A — otwór wlotowy o średnicy 33 mm. Wymiarami nie różni się od A1 — różni się wyłącznie średnicą otworu.

Na jakiej wysokości ją zawiesić?

Zwykle 3–4 m nad ziemią.

Ile par gniazduje w Polsce?

Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację na 2 480 000 par, w przedziale od 2 343 000 do 2 625 000.

Czy zajmie inną budkę?

Źródło wymienia ten gatunek również przy typach: B. Ptaki korzystają z budek o większym otworze, ale mniejszy otwór lepiej chroni lęg przed drapieżnikami.

Kto jeszcze zajmuje budkę typu A

Skąd to wiemy

  • Mikusek R. (red.) 2012, „Budki dla ptaków”, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych — typy budek, średnice otworów, gatunki towarzyszące (Tab. 2 i tabela wymiarów).
  • Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i status ochronny (tabela zbiorcza), trendy z lat 2000–2010 i udział w populacji Unii. Opis siedliska i wniosek o sensie wieszania budki streszczają rozdziały „Rozmieszczenie w Polsce”, „Wymagania środowiskowe” i „Wnioski dla ochrony” z karty gatunku — własnymi słowami.

Ptasie Domki

Prowadzisz ewidencję budek?

Ptasie Domki zapisują kontrolę pod drzewem, także bez zasięgu, i składają z niej zestawienie za sezon.

Umów rozmowę Zobacz, czym to jest