Budka typu A
Bogatka
Gatunek zasiedla budkę typu A — otwór o średnicy 33 mm.
W skrócie
- Nazwa łacińska
- Parus major
- Nazwa angielska
- Great Tit
- Typ budki
- A
- Zajmuje także
- B
- Średnica otworu
- 33 mm
- Wysokość zawieszenia
- 3–4 m
- Liczebność w Polsce
- 2 480 000 par
- Przedział szacunku
- 2 343 000 – 2 625 000
- Zajętość powierzchni kraju
- 85,8 %
- Status IUCN
- najmniejszej troski (LC)
- Status w Polsce
- najmniejszej troski (LC)
- Ochrona prawna
- ochrona ścisła
Dlaczego akurat typ A
Wymiarami nie różni się od A1 — różni się wyłącznie średnicą otworu.
Średnica otworu decyduje o bezpieczeństwie lęgu. Dziuplaki wybierają dziuple z wlotem, przez który same przeciskają się z trudem, bo większy drapieżnik już się przez niego nie mieści. Z tego samego powodu wierć otwór okrągły, a ściankę przy nim wzmocnij do czterech centymetrów listwą albo metalową płytką.
Gdzie żyje i czego potrzebuje
Bogatka jest ptakiem drzew, ale nie ptakiem głębokiego lasu. Atlas wskazuje, że najwyższe zagęszczenia osiąga tam, gdzie zwarty las pokrywa czterdzieści do siedemdziesięciu procent powierzchni, a reszta jest czymś innym — polaną, skrajem, zadrzewieniem, ogrodem. Wielkie jednolite kompleksy leśne i wielkie jednolite pola są dla niej tak samo ubogie, tylko z przeciwnych powodów.
Poza lasem trafia wszędzie tam, gdzie stoją drzewa: do parków, sadów i ogrodów. W krajobrazie rolniczym jej liczebność zależy od tego, ile zostało drobnych zadrzewień liściastych — rolnictwo drobne i mozaikowe jej sprzyja, wielkoobszarowe i zmechanizowane nie. W Polsce najliczniejsza jest na Śląsku i w Karpatach oraz w regionach o wysokiej lesistości, najmniej licznie występuje w wylesionym pasie środkowym.
Ile ich jest
Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację tego gatunku na 2 480 000 par lęgowych — z przedziałem ufności od 2 343 000 do 2 625 000. Gatunek stwierdzono na 85,8 % powierzchni kraju.
Szacunek pochodzi z monitoringu prowadzonego w całej Polsce, dlatego podany jest jako przedział.
Jak mu się wiedzie
Monitoring w latach 2000–2010 zanotował wzrost liczebności o 2,4 %, co Atlas klasyfikuje jako trend stabilny. Zasięg występowania zmienił się w tym samym czasie o 1,7 % w górę, czyli umiarkowany wzrost.
W Polsce gniazduje 6,5 % unijnej populacji tego gatunku.
Czy budka pomaga temu gatunkowi
Bogatka chętnie zajmuje skrzynki i lokalnie brak dobrych miejsc na gniazdo potrafi ograniczać jej liczebność. Atlas stawia jednak sprawę jasno: przy krajowej populacji rzędu dwóch i pół miliona par i przy takiej elastyczności w wyborze siedliska wieszanie budek nie zmieni liczebności gatunku w skali ponadlokalnej. Budka dla bogatki ma sens jako narzędzie obserwacji, edukacji i zasiedlenia konkretnego miejsca — nie jako ochrona gatunku.
Częste pytania
Jaka budka dla tego gatunku?
Budka typu A — otwór wlotowy o średnicy 33 mm. Wymiarami nie różni się od A1 — różni się wyłącznie średnicą otworu.
Na jakiej wysokości ją zawiesić?
Zwykle 3–4 m nad ziemią.
Ile par gniazduje w Polsce?
Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski szacuje krajową populację na 2 480 000 par, w przedziale od 2 343 000 do 2 625 000.
Czy zajmie inną budkę?
Źródło wymienia ten gatunek również przy typach: B. Ptaki korzystają z budek o większym otworze, ale mniejszy otwór lepiej chroni lęg przed drapieżnikami.
Kto jeszcze zajmuje budkę typu A
Skąd to wiemy
- Mikusek R. (red.) 2012, „Budki dla ptaków”, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych — typy budek, średnice otworów, gatunki towarzyszące (Tab. 2 i tabela wymiarów).
- Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — liczebność krajowa, zajętość powierzchni i status ochronny (tabela zbiorcza), trendy z lat 2000–2010 i udział w populacji Unii. Opis siedliska i wniosek o sensie wieszania budki streszczają rozdziały „Rozmieszczenie w Polsce”, „Wymagania środowiskowe” i „Wnioski dla ochrony” z karty gatunku — własnymi słowami.
Ptasie Domki
Prowadzisz ewidencję budek?
Ptasie Domki zapisują kontrolę pod drzewem, także bez zasięgu, i składają z niej zestawienie za sezon.