Liczby
Ptaki pospolite o statusie zagrożonych w Polsce
Siedem gatunków z monitoringu ma w Polsce status narażonych na wyginięcie, a trzy — bliskich zagrożenia. Wszystkie są przy tym pospolite i liczone w dziesiątkach albo setkach tysięcy par.
Zestawienie wygląda na sprzeczne samo w sobie: jak gatunek liczony w setkach tysięcy par może być narażony na wyginięcie. Odpowiedź leży w kryteriach IUCN, które patrzą na tempo zmiany, a nie na poziom liczebności.
Ubytek rzędu 30 % w dziesięć lat wystarczy, żeby gatunek trafił do kategorii narażonych — nawet jeśli startował z miliona par. Liczba w drugiej kolumnie pokazuje właśnie ten kontrast.
Gatunki o statusie VU i NT w Polsce
- Pliszka górska
- narażony (VU) — 18 tys. par
- Gil
- narażony (VU) — 63 tys. par
- Czajka
- narażony (VU) — 107 tys. par
- Sikora uboga
- narażony (VU) — 118 tys. par
- Czarnogłówka
- narażony (VU) — 141 tys. par
- Przepiórka
- narażony (VU) — 153 tys. par
- Świergotek łąkowy
- narażony (VU) — 352 tys. par
- Mysikrólik
- bliski zagrożenia (NT) — 291 tys. par
- Gajówka
- bliski zagrożenia (NT) — 322 tys. par
- Szczygieł
- bliski zagrożenia (NT) — 764 tys. par
Status krajowy bywa surowszy niż światowy i to jest sedno tej tabeli. Czajka w skali globalnej ma kategorię najmniejszej troski, bo gniazduje na ogromnym obszarze Eurazji; w Polsce traci 40 % na dekadę i tu jest gatunkiem narażonym. Ochrona dzieje się w kraju, więc liczy się status krajowy.
Wspólny mianownik jest widoczny gołym okiem: większość tej listy to ptaki otwartego krajobrazu rolniczego i wilgotnych łąk. Te siedliska znikają najszybciej i najciszej, bo nie wygląda to na wycinkę lasu.
Częste pytania
Co znaczą skróty VU i NT?
VU to gatunek narażony na wyginięcie, NT — bliski zagrożenia. Obie kategorie pochodzą z klasyfikacji Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i opierają się głównie na tempie spadku liczebności oraz na wielkości zajmowanego obszaru.
Czy taki status coś zmienia prawnie?
Nie bezpośrednio. Zakazy wynikają z ochrony gatunkowej, a nie z kategorii IUCN — gatunek o statusie najmniejszej troski może być objęty ochroną ścisłą, i najczęściej jest.
Opisy gatunków z tego zestawienia
Skąd to wiemy
- Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — tabela zbiorcza (liczebność krajowa, zajętość powierzchni, status) oraz karty gatunków (udział w populacji UE, trendy 2000–2010).
- Monitoring Pospolitych Ptaków Lęgowych, prowadzony przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków wraz ze Stacją Ornitologiczną MiIZ PAN — źródło danych, na których opiera się atlas.
Ptasie Domki
Skąd te liczby
Każdy gatunek z tabeli ma u nas stronę z liczebnością krajową, przedziałem szacunku i trendem — razem z podaniem rozdziału atlasu.