Liczby

Polskie ptaki o niekorzystnym statusie w Europie

Dwadzieścia dwa gatunki z polskiego monitoringu mają w Europie status SPEC 2 albo SPEC 3 — czyli populacja europejska jest w złym stanie. Są wśród nich ptaki, które u nas uchodzą za zupełnie zwyczajne: skowronek, wróbel, szpak, dymówka.

SPEC to klasyfikacja BirdLife International, opisująca stan populacji europejskiej. Kategoria 2 obejmuje gatunki skupione w Europie i mające tu niekorzystny status, kategoria 3 — gatunki o szerszym zasięgu, których europejska populacja jest w złym stanie.

Ta lista jest ważna z jednego powodu: figurują na niej ptaki, których nikt nie uważa za rzadkie. Wróbel, szpak i skowronek to nie są gatunki, o które ktokolwiek się martwi patrząc przez okno — a w skali Europy są w odwrocie.

Gatunki w kategoriach SPEC 2 i SPEC 3

Potrzeszcz
SPEC 2 — 879 tys. par w Polsce
Makolągwa
SPEC 2 — 787 tys. par w Polsce
Świstunka leśna
SPEC 2 — 709 tys. par w Polsce
Czubatka
SPEC 2 — 218 tys. par w Polsce
Lerka
SPEC 2 — 204 tys. par w Polsce
Ortolan
SPEC 2 — 154 tys. par w Polsce
Pleszka
SPEC 2 — 134 tys. par w Polsce
Czajka
SPEC 2 — 107 tys. par w Polsce
Żuraw
SPEC 2 — 18 tys. par w Polsce
Skowronek
SPEC 3 — 7,3 mln par w Polsce
Wróbel
SPEC 3 — 6,6 mln par w Polsce
Szpak
SPEC 3 — 2,1 mln par w Polsce
Dymówka
SPEC 3 — 1,9 mln par w Polsce
Mazurek
SPEC 3 — 1,3 mln par w Polsce
Gąsiorek
SPEC 3 — 643 tys. par w Polsce
Oknówka
SPEC 3 — 490 tys. par w Polsce
Kuropatwa
SPEC 3 — 184 tys. par w Polsce
Przepiórka
SPEC 3 — 153 tys. par w Polsce
Sikora uboga
SPEC 3 — 118 tys. par w Polsce
Srokosz
SPEC 3 — 46 tys. par w Polsce
Dzierlatka
SPEC 3 — 34 tys. par w Polsce
Pustułka
SPEC 3 — 5280 par w Polsce

Zestawienie kategorii europejskiej z liczebnością krajową pokazuje, gdzie leży odpowiedzialność. Skowronek ma SPEC 3 i ponad siedem milionów par w Polsce; to znaczy, że europejski los tego gatunku w dużej mierze rozstrzyga się na polskich polach.

Druga obserwacja: prawie cała ta lista to gatunki krajobrazu rolniczego i terenów otwartych. Kuropatwa, czajka, ortolan, potrzeszcz, dzierlatka, skowronek, mazurek — jeden typ środowiska i jedna przyczyna.

Częste pytania

Czym różni się SPEC od kategorii IUCN?

Zasięgiem oceny. Kategorie IUCN dotyczą całej populacji światowej albo krajowej, SPEC — europejskiej. Gatunek o statusie najmniejszej troski w skali świata może mieć SPEC 3, bo w Europie ubywa go szybko.

Co znaczy „non-SPEC” i „non-SPECE”?

Że populacja europejska jest w dobrym stanie. Różnica między nimi dotyczy tego, czy gatunek jest skupiony w Europie, czy ma szerszy zasięg — obie oznaczają brak powodu do niepokoju na poziomie kontynentu.

Opisy gatunków z tego zestawienia

Potrzeszcz

Emberiza calandra

 Makolągwa

Carduelis cannabina

 Świstunka leśna

Phylloscopus sibilatrix

 Czubatka

Lophophanes cristatus

 Lerka

Lullula arborea

 Ortolan

Emberiza hortulana

 Pleszka

Phoenicurus phoenicurus

 Czajka

Vanellus vanellus

 Żuraw

Grus grus

 Skowronek

Alauda arvensis

 Wróbel

Passer domesticus

 Szpak

Sturnus vulgaris

Skąd to wiemy

  • Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski — tabela zbiorcza (liczebność krajowa, zajętość powierzchni, status) oraz karty gatunków (udział w populacji UE, trendy 2000–2010).
  • Monitoring Pospolitych Ptaków Lęgowych, prowadzony przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków wraz ze Stacją Ornitologiczną MiIZ PAN — źródło danych, na których opiera się atlas.

Ptasie Domki

Skąd te liczby

Każdy gatunek z tabeli ma u nas stronę z liczebnością krajową, przedziałem szacunku i trendem — razem z podaniem rozdziału atlasu.

Gatunki w budkach Ptaki spoza budek